Stuk vol ongelijke tegenstellingen

Het Duitse toneel heeft er een mooi woord voor: `Konfliktionsdramaturgie'. Een toneelstuk of regie louter opgebouwd uit tegenstellingen. De voorstelling Leven, geschreven en geregisseerd door Leonoor Pauw, is daarvan een voorbeeld. Een jonge vrouw staat tegenover een oude vrouw; de jonge vrouw wil nietsontziende seks, de oude verlangt naar toewijding en zorgzaamheid in de liefde. De jongere vrouw verslingerde haar leven aan tientallen mannen, de oudere richt zich op een enkele man, die bovendien weer ouder is. En natuurlijk staat brutaliteit tegenover bedeesdheid, verwachtingsvol leven tegenover een bestaan dat wordt beheerst door de terugblik. Het is alsof een schema leidde tot het schrijven van het stuk, en niet tomeloze fantasie.

Wat echter geen vanzelfsprekend gegeven is, is dat de jongere actrice ook een sterkere rol heeft. Hier keert de jong-oud tegenstelling zich om. Het toneelbeeld toont links een bank in een park, waarvan het grasveld kapot is. Hierop slaapt het oude vrouwtje. Als een morgenster, wat ze feitelijk niet is. Naast haar staat een thermoskan met koffie, althans zo lijkt het. De kan is een urn, en bevat de as van haar overleden man. Coby Timp speelt deze rol op die bijzondere manier verstild en verijld, zoals dat toebehoort aan de ouderdom.

Jara Lucieer rommelt in een oude schoenpoetsdoos en haalt daar voorwerpen uit te voorschijn van al haar minnaars; een pluk haar, een tandenborstel. Die objecten vormen de leidraad voor haar herinneringsstroom. Ze is verbitterd geraakt in de liefde, maar het waarom daarvan begrijp je niet. Er zitten wat modieuze sm-verwijzingen in haar monoloog, wat haar obsessie voor het `bonken van haar bekken' wel erg eendimensionaal maakt. Het is geen interessante rol die Leonoor Pauw voor Lucieer schreef. De hitsigheid is van het soort dat beter binnenskamers kan blijven.

Coby Timp weet raadselachtigheid in haar spel te brengen. Geleidelijk aan ontvouwt ze de alledaagse tragiek van haar leven waarin voor de werkelijke liefde nooit een plaats was. Alleen voor de dienstbaarheid en toewijding. Met een precies gebaar drukt zij uit hoe dat is, toewijding: op je rug in bed liggen en de hand van haar man vasthouden. Meer niet. En ondertussen niet verongelijkt zijn maar een stralend gezicht opzetten. Dat is uitgebalanceerd acteren.

Voorstelling: Leven. Tekst en regie: Leonoor Pauw; decor: Jan van Hoofd; kostuums: Annelies de Ridder; spelers: Jara Lucieer en Coby Timp. Gezien Theater Bellevue, Amsterdam. Te zien t/m 28/5 aldaar. Lunchvoorstelling. Aanvang: 12.30u. Inl.: (020) 530 53 01.

    • Kester Freriks