Monopolie voor wegenbouwers

Buiten de gemeenteraad om heeft Valkenswaard concurrentiebeperkende afspraken gemaakt met twee wegenbouwers.

Geen straat of weg in Valkenswaard of hij is geasfalteerd door Van den Bogaart of Heijmans Wegenbouw. Officieel kunnen verschillende wegenbouwers meedingen naar opdrachten, maar in praktijk krijgen deze bedrijven al het werk.

Zonder medeweten van de gemeenteraad zijn twee jaar geleden concurrentiebeperkende afspraken op papier vastgelegd. In twee intentieovereenkomsten, gedateerd 14 februari 1998, maakte de gemeente `volumeafspraken' met beide wegenbouwers. De Valkenswaardse wegenbouwer Van den Bogaart kon zo 14 toekomstige projecten (onder de 500.000 gulden) claimen. Heijmans uit Bladel lagen de overige 10 opdrachten klaar.

In ruil voor hun monopolie (alleen een stratenmaker kreeg nog enkele kleine werken) zouden Heijmans en Van den Bogaart de gemeente een korting van 5 procent op de aanneemsommen geven. De korting is echter nooit verstrekt door Van den Bogaart. In oktober 1998 werd de korting gehalveerd tot 2,5 procent. Volgens de gemeente ,,omdat er minder werk was uitgevoerd en het een regenachtig jaar was''. De gehalveerde korting voor Van den Bogaart is daarna nooit helemaal geïnd, zegt het voormalig hoofd van de dienst Openbare Werken van Valkenswaard, ing. J. Sterk. Directeur J. van den Oetelaar van Heijmans zegt de kortingen wèl verstrekt te hebben.

Volgens Sterk wordt Van den Bogaart bewust bevoordeeld door het gemeentebestuur. De inmiddels ontslagen Sterk zegt desgevraagd dat hij moest vertrekken omdat hij niet ruimhartig wilde meewerken aan de bevoordeling. Sterk: ,,Toen ik de korting de eerste keer wilde innen, kreeg ik ruzie met Van den Bogaart.''

Bij opdrachten boven de 500.000 gulden mogen officieel meerdere wegenbouwers - op uitnodiging - meedingen. Deze `meervoudige aanbestedingen' leveren echter nooit een andere winnaar op dan Van den Bogaart of Heijmans. ,,Dat viel ons als ambtenaren ook op'', zegt Sterk. ,,Hoe de bedrijven dat regelen, hebben ze nooit willen vertellen.'' Prijs- en werkafspraken in de bouw zijn verboden. Of het in Valkenswaard toch gebeurt? Directeur Van den Oetelaar van Heijmans: ,,Neen.''

Sinds zijn afscheid van de gemeente, acht maanden geleden, heeft ex-ambtenaar Sterk gezwegen. Dat hij nu met zijn verklaringen komt, hangt samen met de publicatie van een vernietigend rapport over de bestuurscultuur in Valkenswaard. Het is opgesteld door een commissie, geleid door de waarnemend burgemeester van Geertruidenberg J. Dosker. In het rapport wordt de machtspositie en werkwijze van wethouder P. Geldens gehekeld en wordt aandacht gevraagd voor het aanbestedingsbeleid. Het is de commissie opgevallen dat steeds dezelfde plaatselijke aannemer de opdrachten krijgt. Dosker adviseert meer transparantie en concurrentie.

De commissie Dosker kwam er in maart dit jaar na het aftreden van wethouder J. van Appeldorn (CDA). Ook hij maakte kritische opmerkingen over de bestuurscultuur en de dominante rol van wethouder Geldens van de lokale partij Valkenswaardse Belangen. Volgens Sterk zitten wethouder Geldens en diens ,,vazal'' wethouder W. Verhoeven, achter de bevoordeling van de wegenbouwers. Kort na zijn aantreden in 1998 maakte Verhoeven (Openbare Werken) volgens Sterk al duidelijk dat Van den Bogaart bij aanbestedingen ,,altijd op plaats één moest staan''. Sterk: ,,Als ik dat niet zou doen, dan was er maar één weg: `dat is jij weg', zei Verhoeven.''

De protectie van de wegenbouwer heeft Valkenswaard veel geld gekost, volgens Sterk. ,,Het gaat om honderdduizenden guldens van de gehalveerde en niet geïnde kortingen. Bovendien bleek in 1999 uit nacalculaties van onderhoudswerk dat Van den Bogaart steevast 10 tot 15 procent duurder was dan andere aannemers.''

Een van de redenen voor het ontslag van Sterk was het aannemen van giften, in de vorm van uitstapjes en etentjes, van Van den Bogaart. De gemeente beschikte over een gedetailleerde lijst met tien voorvallen. De ex-ambtenaar geeft toe te zijn gaan eten met, en op kosten van, het echtpaar Van den Bogaart. ,,Dat is niet ongebruikelijk in Valkenswaard. Mijn fout is dat ik de etentjes had moeten melden. Dat kan echter niet de reden voor mijn ontslag zijn. Ik concludeer dat Van den Bogaart een lijstje belastend materiaal over mij heeft opgesteld. Ik ben op een schandelijke manier in de rug aangevallen.''

Ambtenaar Sterk werd de laan uit gestuurd, maar de gulle gever, Van den Bogaart, mocht blijven. Het is overigens niet de eerste keer dat het bedrijf in opspraak komt. Van den Bogaart dook ook op in de corruptieaffaire rond ex-burgemeester Van Poppel van het naburige Bergeyk. Voor hem legde de wegenbouwer, die ook werkt in Bergeyk, gratis een oprit aan.

Ex-wethouder Van Appeldorn eist een gedetailleerd onderzoek naar de aanbestedingen. Bovendien moet de raad de zaak aanhangig maken bij justitie. ,,De zaak tot de bodem worden uitgezocht'', aldus Van Appeldorn.

Donderdag vergadert de gemeenteraad over de bevindingen van de commissie Dosker. Van den Bogaart wil niet reageren. Het bedrijf overweegt juridische stappen tegen ex-ambtenaar Sterk. Wethouder Geldens ontkent elke ongeoorloofde bevoordeling.