Camus als zeurende Don Juan is doodsaai

Liefhebbers van de Franse schrijver Albert Camus kunnen in het toneelstuk Het ongeluk (Camus déjà vu) alleen maar teleurgesteld raken. Camus als schrijver komt nauwelijks voor in deze biografische voorstelling van Het Onafhankelijk Toneel. Evenmin als Camus, de centrale figuur in het naoorlogse Franse intellectuele leven en politieke tegenstander van communist Jean-Paul Sartre. In plaats daarvan zet toneelschrijver Erik-Ward Geerlings hem neer als een leeghoofdige vrouwenjager die als versiertruc steeds laat vallen dat hij `De Prijs' heeft gewonnen.

Camus' ideeën over de ambigue mens, de vrijheid en menselijkheid die worden gefnuikt door dogma's en systemen, komen alleen in geperverteerde vorm terug. Ambigu is Camus hier vooral omdat hij niet kan kiezen tussen minnaressen en gezinsleven. Hij heeft de mond vol over vrijheid, maar hij bedoelt vooral dat hij lekker wil rondneuken. In een groot aantal scènes speelt zich steeds weer hetzelfde af. Camus wipt even langs, wil zich niet binden, de vrouwen smeken om zijn liefde en nemen genoegen met zijn lust. Zelfs als je de verwachting loslaat dat Het ongeluk over Camus gaat, is het gezeur van deze Don Juan op den duur doodsaai.

Toch is de proloog van het ongeluk veelbelovend is. Geerlings begint met het verkeersongeluk waarbij Camus in 1960 om het leven kwam. Hij laat de slachtoffers verschillende reconstructies van het ongeluk spelen. Vervolgens kijkt Camus vooruit op het leven na het ongeluk en trekt zijn leven `als in een film' voorbij. Wat zagen de mensen bij hun dood voor dat de film was uitgevonden? vraagt zijn uitgever zich nog snedig af. Dit aardige vooruit- en terugblikken laat Geerlings verder los en komt helaas ook niet meer terug.

Geerlings weinig geslaagde toneeltekst wordt in de handen van regisseur Mirjam Koen toch nog enigszins de moeite waard. Zij laat het langdradige, structuurloze stuk luchtig en met vaart spelen, met snelle, handige overgangen tussen de vele, korte scènes. Verder weet Koens haar acteurs tot zeer goed toneelspel aan te zetten.

De jonge, stevige gebouwde Dimme Treurniet weet met charmant spel aannemelijk te maken dat de vrouwen, ondanks Camus' gezeur en ontrouw, voor hem vallen. De andere drie spelen vele dubbelrollen. José Kuijpers speelt een reeks op elkaar lijkende lijdzame middelbare vrouwen. Romana Vrede speelt met pit en humor een aantal mondige, jonge vrouwen. Paul R. Kooij blinkt vooral uit als prekende schoonmoeder en als de grappige schurk JP (Sartre), Camus' rivaal in de liefde, een onaangename activist die met een ongeladen pistool loopt te zwaaien en na een mislukte liefde als een jengelend kind bij Simone de Beauvoir op schoot kruipt. Kunnen Camus-fans beter thuisblijven, voor Sartre-haters is het stuk weer wel geknipt.

Voorstelling: Het ongeluk (Camus déjà vu) van Het Onafhankelijk Toneel. Tekst: Erik-Ward Geerlings. Regie: Mirjam Koen. Gezien: O.T. Theater a/d Mullerpier Rotterdam. Aldaar t/m 10/6, Toneelschuur Haarlem 14/6 t/m 24/6. Inl. (010) 476 9029. www.ot-rotterdam.nl.

    • Wilfred Takken