Scandinavië en Azië dominant in Cannes

Lars von Trier en Björk waren tot elkaar veroordeeld gisteravond in Cannes, waar ze allebei een hoofdprijs in ontvangst mochten nemen voor Dancer in the Dark, respectievelijk de Gouden Palm voor de Deense regisseur Von Trier en de prijs voor de beste actrice voor de IJslandse zangeres. De samenwerking was ongemakkelijk geweest en zelfs op zo'n ruzie uitgelopen dat ze in Cannes elkaar zo veel mogelijk hadden ontlopen. Schutterig beklommen ze samen de trappen van het festivalpaleis en stonden na afloop samen de pers te woord. Björk zei dat haar eerste film ook haar laatste zou blijven, want dat ze alle tijd nodig heeft om platen te maken: ,,Als ik zing, dan komt het van binnen, maar als je een film maakt, dan moet je met de buitenwereld omgaan, en dat is niet mijn sterkste kant.'' Von Trier had eerder in de week Björk iemand genoemd die niet kan acteren, maar altijd zichzelf blijft, en daarom dus slecht overweg kan met de gevoelens die een filmrol oproept. Nu was Von Trier echter vergevingsgezind: ,,Ik vind haar aardiger dan zij denkt, en ik hoop dat zij meer van mij houdt dan ik denk.''

De Gouden Palm voor Von Triers zesde lange speelfilm, tevens de zesde in competitie in Cannes, was lang voorspeld. Het onorthodoxe melodrama met musicalelementen kent zowel voor- als tegenstanders, maar de derde Palm voor een Deen is een terechte bekroning voor de groei en bloei van de vernieuwende Scandinavische cinema. ,,Ik moet dus nog een Gouden Palm winnen om op gelijke hoogte te komen met Bille August'', sneerde Von Trier gisteren naar zijn meer conventioneel ingestelde landgenoot, die een Palm won voor zowel Pelle de Veroveraar als Best Intentions.

De prijzenlijst van een festivaleditie van zeer hoge kwaliteit geeft aan dat Amerika en West-Europa niet langer het centrum van de filmkunst vormen. Op de scenarioprijs voor Neil LaBute's Amerikaanse komedie Nurse Betty na, en een eervolle vermelding voor de Rus Pavel Lounguine, kwamen alle prijzen terecht bij producties uit Scandinavië of Azië. Even verrassend als moedig is de toekenning door de jury onder voorzitterschap van de Franse regisseur Luc Besson van de `tweede prijs', de Grand Prix Cannes 2000, aan de Chinese regisseur en acteur Jiang Wen voor zijn verzetskomedie in zwart-wit Devils on the Doorstep. De Taiwanees Edward Yang – al jaren toonaangevend festivalgast, maar er werd nog nooit een film van hem in Nederland uitgebracht – kreeg de regieprijs voor Yi Yi. En het aan het slot van het festival, in een voorlopige eindmixage vertoonde Hongkongse liefdesdrama In the Mood for Love van regisseur Wong Kar-wai kreeg maar liefst twee prijzen. Aziatische superster Tony Leung Chiu-wai won de acteursprijs en de technische prijs ging naar het camerawerk en de montage, inderdaad een verbluffend staaltje onconventionele vormgeving.

Opvallend is voorts de verdere opmars van de Iraanse kwaliteitsfilm. De slechts twintigjarige Samira Makhmalbaf (juryprijs ex aequo met de Zweedse regisseur Roy Andersson) noemde de bekroning van haar tweede film Blackboards in een emotioneel dankwoord `een eerbewijs aan de nieuwe generatie in mijn land, en een stimulans voor de democratie'. De Gouden Camera voor het beste debuut werd ex aequo toegekend aan twee nieuwe regisseurs uit Iran, Bahman Ghobadi (tevens hoofdrolspeler in Blackboards) en Hassan Yektapanah.

Ook de internationale filmpers bekroonde twee Aziatische films, de ongebruikelijk lange en geserreerde zwart-wit-film Eureka van de Japanse Shinji Aoyama en Ghobadi's Un temps pour l'ivresse des chevaux, waarin Koerdische smokkelaartjes hun muildieren brandewijn voeren tegen de kou.

Er was zelfs nog enige bescheiden aanleiding voor Nederlandse trots aan de slotavond van een festival, dat de machtsverhoudingen in de artistieke film stevig door elkaar schudde. De in Amsterdam gevestigde filmverkoopmaatschappij Fortissimo Sales zag twee van haar films (Devils on the Doorstep en In the Mood for Love) drie prijzen winnen, en Dancer in the Dark is voor een klein deel een Nederlandse coproductie, via Els van de Vorsts productiemaatschappij What Else?

    • Hans Beerekamp