Italië boycot referendum

Een referendum in Italië gisteren over een nieuwe kieswet en zes andere referenda zijn ongeldig verklaard omdat de vereiste opkomst van minimaal vijftig procent van de kiezers bij lange na niet werd gehaald. Meer dan twee op de drie kiesgerechtigden bleef thuis.

Dit betekent opnieuw een grote overwinning voor de rechtse oppositieleider Silvio Berlusconi. Hij had zijn aanhangers opgeroepen om thuis te blijven en op die manier het voorstel voor een nieuwe kieswet te boycotten. Door de optelsom van tactische niet-stemmers als Berlusconi, van mensen die vrijwel nooit gaan stemmen, en van het grote aantal Italianen dat niet meer gelooft dat politieke hervormingen via referenda kunnen worden afgedwongen, ontstond een groep thuisblijvers die veel groter was dan verwacht. De opkomst schommelde rond de 32 procent, met minieme verschillen per referendum.

,,Wij hebben voor de derde keer achtereen gewonnen,'' zei Berlusconi, ook verwijzend naar de Europese verkiezingen vorig jaar en de regionale verkiezingen vorige maand. Hij zei dat er nu een zakenkabinet moet komen om de kieswet volgens zijn ideeën te veranderen.

De huidige kieswet is een slecht functionerend compromis tussen verschillende modellen. President Ciampi, die een belangrijke stem heeft in de vraag of er vervroegde verkiezingen of een nieuw kabinet komen, maakte vanmorgen duidelijk dat ook hij snel een nieuwe kieswet wil. ,,Het grootste deel van de politieke partijen heeft de intentie laten zien om te gaan werken aan een nieuwe kieswet,'' zei hij. Hij onderstreepte dat een nieuwe wet politieke stabiliteit moet garanderen.

Doel van het referendum was te komen tot een politiek tweestromenland, omdat dat in de ogen van de meeste kiezers de beste manier is om slagvaardigheid te bereiken. Dat wilde Berlusconi eerst ook, maar nu pleit hij voor een systeem van evenredige vertegenwoordiging waarin ruimte is voor een aantal grote partijen die met elkaar akkoorden kunnen sluiten. Tegenstanders vrezen dat hierdoor de chronische politieke instabiliteit blijft bestaan. De uitslag betekent een gevoelige klap voor de Linkse Democraten, de grootste partij in de centrum-linkse coalitie van premier Giuliano Amato. Die steunde het referendum. Na een kabinetscrisis vorige maand verzette de partij zich tegen vervroegde verkiezingen of tegen een zakenkabinet, omdat zij het referendum zo belangrijk vond.