Bouwers van bruggen

Kijkend naar de frêle, 65-jarige keizerin Michiko is het nauwelijks voor te stellen maar eind jaren '50 bracht zij de Japanse bevolking het hoofd op hol. Toenmalig kroonprins Akihito ontmoette Michiko in 1957 tijdens een tennistoernooi in Karuizawa, een dorp in de bergen waar welgestelden vanouds verkoeling zoeken gedurende de hete zomers. De ontmoeting werd destijds op zwart-wit film vastgelegd en de beelden zijn nog regelmatig op televisie te zien. De elegante, knappe en bedeesde dochter van een succesvol zakenman met de jonge kroonprins.

Al gauw vlogen geruchten over een huwelijk rond maar toen het aanzoek kwam, vluchtte Michiko naar het buitenland. Op een lange wereldreis overdacht ze het lot dat haar te wachten zou staan als eerste burgervrouw tussen de eeuwenoude adel aan het hof. Na lang aandringen stemde ze toe. ,,Liefde en slachtofferschap ervaar ik als hetzelfde'', zou ze later zeggen zonder specifiek naar het huwelijksbesluit te verwijzen. In 1959 werd het droomhuwelijk voltrokken.

Kroonprins Akihito (geboren op 23 december 1933) maakte inmiddels naam als vertegenwoordiger van zijn omstreden vader, keizer Hirohito. Wegens het oorlogsverleden hoefde Hirohito niet op veel warme ontvangsten te rekenen in het buitenland en dus ging in zijn plaats de jonge kroonprins. Bovendien heeft hij een alledaagser taalgebruik en beweegt zich gemakkelijker dan zijn stijve vader. In 1953 had Akihito's eerste grote buitenlandse bezoek plaats toen hij Japan vertegenwoordigde bij de kroning van de Brits koningin Elizabeth. Uit die tijd stamt ook het eerste informele bezoek aan Nederland.

Qua gedachtengoed van het keizerlijk paar valt meer te zeggen over Michiko dan over de keizer. Akihito heeft bij zijn aantreden in 1989 natuurlijk publiekelijk zijn trouw aan de grondwet uitgesproken die hem slechts een marginale politieke rol gunt.

Privé stortte hij zich als bioloog op het bestuderen van vissen. Michiko nam de voor het hof revolutionaire stap om zelf voor haar kinderen te zorgen.

Haar levensfilosofie zette zij twee jaar terug uiteen in een opmerkelijke lezing, via een videoband, voor een wereldcongres over kinderliteratuur in New Delhi. ,,Vanaf zijn geboorte probeert de mens bruggen te bouwen naar zijn omgeving en één voor één de band met mensen, dingen èn met zijn eigen innerlijk te verdiepen. Zo creëert hij de wereld waarin hij leeft. Maar als er geen brug valt te slaan, een brug zijn functie verliest of de mens zelfs de wil verliest bruggen te slaan, dan rest slechts isolement en gaat vrede verloren.''