Z-notities

LEVE DE DIENSTKLOPPER

Wie dacht dat de paarse polder weliswaar de laagste maar de beste van alle werelden is, heeft afgelopen weekeinde een zware schok gehad. Het was allemaal zo goed geregeld hier maar toch werd een ganse wijk weggevaagd door de ontploffing van een pretmunitiedepot. In de polder worden die regels een beetje aangepast aan de mensen en bedrijven waar het over gaat. Maatwerk, heet dat, en het maakt deel uit van het veelgeroemde Nederlandse zakenklimaat. Iedere onderdaan zijn eigen regeltjes. Toch zou Enschede beter zijn gediend bij pietluttige bureaucraten. Helaas passen die niet in de publiek-private samenwerking. Van én, én. Gemeenten willen bedrijven binnenhalen. De getroffen wijk was arm en er heerste werkloosheid, dus waarom niet tandje minder streng voor bedrijven? Maar als een bureaucraat ,,vervelend was gaan doen'' stond de wijk Mekkelholt er nog.

Nare zeurpieten hadden ook kunnen voorkomen dat in de wijde omtrek van Drachten de koeien en geiten op stal moeten en groente uit de moestuin wordt weggegooid wegens de neerslag van cadmium en dioxinen door een brand in een naburig afvalverwerkingsbedrijf. Het was de tweede brand in twee jaar, de zevende na tien jaar en nu pas gaat er bij de autoriteiten een lichtje op. De `gedoogbeschikking' voor opslag van chemisch afval wordt ingetrokken.

Dan was er de ondernemende majoor die naast zijn keuringswerk op het departement een eigen bedrijfje had opgezet. De vuurwerkbedrijven die hij als ambtenaar moest keuren, konden tegelijkertijd tegen betaling advies krijgen van hem, in de rol van private ondernemer en dan zette hij zijn uniformpet af. Wie hem als consultant in dienst nam, kon rekenen op een soepele behandeling bij het departement. De majoor had gewoon al die aansporingen om als overheid te ondernemen, letterlijk genomen. Overal zijn dynamische ambtenaren in de weer om de grens tussen openbare dienstbaarheid en persoonlijk winstbejag te vervagen.

Enschede en Drachten bewijzen dat Dorknoper weer in ere moet worden hersteld. Minder vuurwerk, een veilige woonwijk, groente uit eigen tuin, koeien en geiten die buiten mogen lopen. Leve de dienstklopper.

NETWERKEN

Commissievoorzitter Prodi kwam woensdag bij premier Kok een lijstje Nederlandse kandidaten voor het Europese topambtenaarschap bekijken, nu Carlo Trojan, onze hoogste man daar, moest opstappen. Nederlandse functionarissen in Brussel horen Den Haag een streepje voor te geven, alle anderen moeten onafhankelijk zijn van hun land van herkomst. Anders krijgen ze de gedecoreerde Nederlandse euro-ambtenaar Van Buitenen op hun nek.

CORRUPTIE

Ik vraag me af of Nederland echt zo weinig corruptie heeft als trots wordt beweerd. Elk jaar wordt er wel melding gemaakt van een `onderzoek' waaruit zou blijken dat Nederlanders de eerlijkste mensen zijn van de wereld. Dat komt dan altijd in het avondnieuws. Transparency International meldde vorig jaar nog dat Nederland tot de ,,minst corrupte landen'' ter wereld behoort. Deze organisatie ging af op de waarnemingen van zakenlieden en `internationale deskundigen'. Nederland stond op de zesde, Duitsland op de vijftiende en de Verenigde Staten op de zeventiende. Zou een lagere plaats op de ranglijst niet betekenen dat ze in die landen betere Justitie hebben die corruptie actief opspoort? In Nederland heb ik die indruk nooit gehad. Al die publieke corruptiezaken in Duitsland en in Amerika geven aan dat Justitie er zaken van maakt en de media hoeven alleen maar de onderzoeken te volgen.

Thea Moear, die vroeger de kas zou hebben beheerd voor het drugssyndicaat van Klaas Bruinsma, zei in Nova dat ze oudere douaniers zevenhonderd gulden gaven om hasj door te laten. ,,Zevenhonderd gulden per douanier?'' was de verbaasde vraag. Nee, zevenhonderd gulden per kilo doorgelaten drugs. Nu is die Moear, voor wie de journalist Bart Middelburg de persoonlijke chroniqueur is, niet de meest betrouwbare bron en haar rol in het hasj-syndicaat is ongetwijfeld minder belangrijk dan ze zelf aangeeft. Toch is dat bedrag van zevenhonderd gulden per kilo bij me blijven hangen. De smokkel heeft nu plaats gemaakt voor de onvolprezen gedogingen van de binnenlandse nederwietteelt. Nergens corruptie te bekennen.

Ook het Amsterdamse Gemeentelijke Vervoerbedrijf heeft nergens last van. Corruptie is nooit bewezen. De instanties wachten op elkaar. Voor ontslag is er eerst een veroordeling nodig, maar Justitie wacht op een ontslag voor zij gaat onderzoeken.

PUBLIEKE WERKEN

Woensdag was het ganse land in handen van Saskia Stuiveling, voorzitter van twee jury's. Overdag kapittelde ze als president van de Rekenkamer de ministers op slecht beheer en verkeerd beleid. ,,Woensdag Gehaktdag'' in de Tweede Kamer. 's Avonds reikte ze de Libris boekenprijs uit aan schrijver Thomas Rosenboom voor zijn roman Publieke Werken. Die ging over de vorige eeuw maar het thema, -iemand die te hoog speculeerde op de waarde van zijn huis en verloor- was eigentijds. Stuivelings lof ademde de verhevenheid van haar onderwerp. Zij prees schrijver Mortier om ,,de economie van de stilte''. Over Rosenboom niets dan enthousiasme. Politici en publieke dienaren krijgen zelden loftuitingen van haar. Waarom geen jaarlijkse prijs van de Rekenkamer voor de Publieke Werken van onzelfzuchtige ambtenaren en dienstkloppers? Genoeg kritiek en terecht. Enschede brengt ons weer een nieuwe reeks ambtelijke blunders. Het zou goed zijn als overheidsdienaren die zonder eigen winstbejag ook alle ATV-uurtjes vol maken en goed resultaat bereiken geprezen werden. De Rekenkamer moet ook veel moois zien bij de overheid.

BUMPERKLEVEN

Nederlanders zijn met Duitsers kampioen bumperkleven. Zegt Gallup International. Of hebben ze in die landen het meeste last van klevers? Het onderzoek werd niet naar daders gedaan maar naar ergernis over agressief gedrag, road rage. Nederland staat op de tweede plaats met klachten over agressie in het verkeer, na Groot-Brittannië en dat zijn nu net landen met relatief weinig verkeersdoden.

België heeft bijna twee keer zoveel verkeersdoden als Nederland, maar ik zie Belgen achter het stuur zelden boos kijken. Ik dacht zelf dat Italianen het hardste scheurden maar misschien ergeren ze zich minder. Na een gewaagde manoeuvre steken ze in plaats van de middelvinger de duim naar elkaar op. Geen agressie, wel doden.

DODE KINDEREN

Helaas, in Nederland is het aantal piepjonge verkeersdoden in één jaar gestegen van 47 tot 77. Volgens 3VO Veilig Verkeer. Niet door agressie maar door hoge snelheid in steden waar geparkeerde auto's en obstakels het zicht benemen op lopende en fietsende kinderen die plotseling voor de motorkap opduiken. Komende woensdag, Nationale Straatspeeldag, worden straten afgesloten voor kinderen. Maar de meeste geparkeerde obstakels daar zijn van de ouders zelf die haast hebben als ze kinderen per auto moeten brengen. De politicus die dat probleem oplost, verdient de Saskia-Stuiveling-prijs.

Dit is de eerste aflevering van de nieuwe wekelijkse rubriek

`Z-Notities' van Maarten Huygen.