WAARHEID 5

Via de Evolutie van het leven op aarde kwam de meest complexe structuur onder de zon tot stand, de menselijke neocortex. Sinsdien is er sprake van `hoger bewustzijn', `geest', een schijnbaar uitstijgen boven c.q. afstand nemen tot het `simpel stoffelijke'. Gevolg: een problematisch dualisme, en het plakken van etiketjes op allerlei zaken op aarde en daarbuiten, het geven van `betekenis' aan Alles. Dit gebeurt door de mens, want geen ander wezen bezit daartoe voldoende complexiteit. Aanvankelijk stond de mens sprakeloos van verbazing, zodat hij sprak van wonderen, van goden, ten slotte van één God, die staat voor het Mysterie van al het Zijn, een soort panacee dus. Dat was de Waarheid en is dat nog steeds voor velen, die hun gedrag er zelfs op `aanpassen'.

De onderzoekende mens was echter niet tevreden, want achter dat Mysterie bleken nuchtere chemische en fysische wetmatigheden schuil te gaan. Zwaartekrachtwetten, kleine en grote kernkrachten, de onstuitbare neiging van elementen om verbindingen te vormen, ja zelfs uiterst complexe organische verbindingen louter op grond van elektronenconfiguraties en de stimulerende energie van de zon, tot het ontstaan van leven toe. Dit noopte velen tot herdefiniëring van de Waarheid. Echter, het bèta-wetenschappelijke bolwerk bleek niet alleen maar zekerheden te bevatten: Relativiteit en nog erger. Quantumonzekerheid, een rol voor Toeval en Chaos. Bovendien: elektron en quark kun je niet echt zichtbaar maken.

Hoera, riepen de Waarheidsadepten van het eerste uur: zie je wel, er zijn niet alleen natuurwetten, daarnaast is er wel degelijk Het Grote Mysterie! Vervolgens maken deze alfa's de bèta's uit voor fundamentalist (zie de ingezonden brief van Harm Visser in W&O van 6 mei). Het omgekeerde gebeurt uiteraard net zo vaak. Wie heeft er nu gelijk, Vincent Icke en andere beroepsspeurneuzen, of de priester die volstaat met het zwaaien van zijn wijwaterkwast? Ik denk in sommige opzichten beiden, want het gaat hier om het vergelijken van appels met peren. Vergelijk het liefdesgebeuren: de onderzoeker ziet als afstandelijke actor de rol van hormonen, neurotransmitters enzovoort, maar de verliefde man of vrouw zit als een Ding an sich in het levensweb zelve!

Mijn conclusie derhalve: `Waarheid' kun je beter opsplitsen in twee categorieën, die van het `Meten en Wegen' en die van de `Beleving en de Behoefte'. Gebruiksaanwijzing: uitruil is niet mogelijk, ga tijdens een `Beleving' niet aan het `Meten', en omgekeerd. Maar ook: de bèta-denkers fundamentalisme verwijten is uit den boze, want wetenschap en techniek hebben de mens meer duidelijkheid c.q. fundament (sic!) en comfort, en zelfs democratie!, opgeleverd dan de religies en de alfa-verhalen. Laten we het kind (Icke en anderen) niet met het badwater weggooien. De wetenschap te veel menselijke maat verwijten is verraad aan onszelf. En in begrippen als Mysterie of God is het gehalte aan niet-Popper-getoetste projecties hoger dan in die van elektron of quark!

    • Dirk Prins