Jaar van de hond voorbij op beurs

Nieuwe Economie, nieuwe grappen. Sinds vorig jaar circuleert op de beursvloer de volgende witz. Een man loopt over straat met een hond, die aan zijn halsband een bordje met Te Koop heeft. Een voorbijganger vraagt wat de hond moet kosten. ,,Een miljoen gulden'', is het antwoord. ,,Een miljoen gulden voor een hond?'', vraagt de voorbijganger verbijsterd. Een week later komen de twee elkaar weer tegen, maar de hond is er niet meer bij. ,,Wat heb je met de hond gedaan?'', vraagt de voorbijganger nieuwsgierig. ,,O'', antwoordt de dierenliefhebber, ,,geruild voor twee katten van een half miljoen gulden''.

De `dierenliefhebbers' op de effectenbeurzen hebben door het massale opkopen van aandelen in bedrijven van de Nieuwe Economie (internet, technologie, media, telecom) met name de dotcom-bedrijven een waarde gegeven die de buitenwereld vaak verbijstert. Zwaar verliesgevende bedrijven kunnen zo voor miljarden andere bedrijven kopen door te betalen met hun hoog gewaardeerde eigen aandelen. De ene keer wordt een winstgevend bedrijf overgenomen, zoals Endemol of SBS. De andere keer koopt het `honden-bedrijf' een onderneming die ook meer imponeert door beurswaarde dan door winstcijfers - een `katten-bedrijf' zogezegd.

Dé hond-katten-deal van afgelopen week is ongetwijfeld de overname van het Amerikaanse internet-portaal Lycos door Telefónica-dochter Terra. De waarde van de transactie tussen de bedrijven, die goed zijn voor een verlies van zo'n half miljard gulden per jaar, is ongeveer 30 miljard gulden. Goede tweede is de overname van het Duitse internetveilinghuis Ricardo door zijn Britse concurrent QXL via een aandelenruil ter waarde van 2,5 miljard gulden.

Het betalen met aandelen in de Nieuwe Economie-sectoren, waarbij Vodafone met zijn recente aankoop van Mannesmann voor 430 miljard gulden de kroon spant, is aanstekelijk voor bedrijven van de Oude Economie. Het detailhandelsconcern Ahold haalde deze week 3,2 miljard euro op bij een emissie van aandelen en obligaties. Een opvallende prestatie op aandelenbeurzen, die al een tijdje sukkelen en werden gekweld door de lang verbeide verhoging van de Amerikaanse rente, die afgelopen dinsdag ook kwam. Toch liet bestuursvoorzitter Van der Hoeven weten dat ook Ahold overnames wil gaan betalen met aandelen.

Het is de vraag of het op de beurs nog het tijdperk van de honden is. Het klimaat voor de Nieuwe Economie is aan het verkillen. De Amerikaanse schermenbeurs Nasdaq, die dankzij vele noteringen van New Ecocomy-ondernemingen geldt als dé wereldwijde graadmeter voor de waardering van dotcom-bedrijven, deed het deze week behoorlijk. Maar Nasdaq is nog altijd een kwart minder waard dan pakweg drie maanden geleden en de voortekenen voor de Nieuwe Economie op de Amsterdamse beurs zijn evenmin onverdeeld gunstig. Afgelopen week diende de eerste rechtszaak tegen internet-provider World Online (WOL) en werd tegen het (voormalige) management en de banken een strafklacht ingediend. WOL is daarmee het symbool geworden van de omslag van euforie naar scepsis.

De beleggers en investeerders beginnen de kat namelijk uit de boom te kijken. De Nieuwe Economie heeft in Europa zijn eerste deconfiture met het faillissement van het Britse Boo.com, de hippe webwinkel voor prijzige mode, die overigens niet beursgenoteerd is. Analisten spreken van het begin van een shake out, die ook hooggewaardeerde internetbedrijven aan de beurs kan treffen.

De verliezen, die niet groot genoeg konden zijn, lijken toch een soort grens te hebben. Het Nederlandse Equant, de grootste netwerk voor datacommunicatie ter wereld, maakte bekend dat het verlies in het eerste kwartaal bijna is verdrievoudigd tot bijna 25 miljoen dollar. De koers daalde op de beurs van Parijs, waaraan Equant is genoteerd, met bijna 30 procent. Veel dramatischer nog verging het kabelbedrijf UPC. Op maandag werd een verlies bekend gemaakt van een miljard gulden, waarna beleggers het bedrijf lieten vallen. De beurswaarde van UPC is de afgelopen week gehalveerd.

UPC krijgt daardoor problemen met de overname van de tv-zender SBS voor 2,8 miljard dollar, die grotendeels in aandelen wordt betaald. Toen de deal werd afgesproken stond de koers nog boven de 75 euro, terwijl de koers gisteren onder de grens van 20 euro dook. De beursgang van internet-dochter Chello, die gisteren definitief werd geprikt op 31 mei, biedt UPC daarbij minder soelaas dan eerder dit jaar leek. De verslechtering van het beursklimaat noopte UPC al om de omvang van de introductie te beperken. Gisteren bleek dat Chello niet 8 miljard euro waard is, zoals eerder aangenomen, maar slechts de helft daarvan.

De koersdalingen kunnen internetbedrijven in een neerwaartse spiraal brengen. In de Nieuwe Economie zou het adagium the winner takes all gelden en overnames zijn cruciaal om een groot marktaandeel te veroveren. Met een lage beurskoers wordt het moeilijk om overnames te financieren en daardoor kan het vertrouwen van beleggers weer afnemen. Dotcom-bedrijven dreigen zo de gebeten hond te worden.