Fusie beurzen wordt politieke hordenloop

De fusie van de Britse en Duitse effectenbeurzen is niet langer vanzelfsprekend. Nader uit te werken `details' lijken nu politieke hordes. Het `huwelijk van gelijken' beleeft zijn eerste ruzies.

Alle gezichten stonden joviaal, de Powerpoint-diashow was vlekkeloos en de witte wijn koel. Aan de presentatie lag het niet. De Britse en Duitse beursbestuurders die op 3 mei in Londen hun fusieplannen bekend maakten leken ,,natuurlijke partners''.

Zeker, er was nog van alles te regelen, maar dat waren ,,details'', aldus een relaxte Don Cruickshank, voorzitter van de London Stock Exchange (LSE) en beoogd voorzitter van de nieuwe combine die iX (International Exchanges) gaat heten. Deutsche Börse-bestuurder Rolf Breuer viel hem lachend bij. ,,Iedereen kent elkaar en we hebben voldoende in elkaars zakken kunnen kijken'', zei hij.

Maar het raderwerk begint te knarsen. De `details' zijn politiek-strategische hordes geworden. Of die genomen zijn blijkt dit najaar, als de vennoten van beide beurzen iX groen licht geven. De vereiste meerderheid is er vooralsnog in geen van beide kampen. De Duitse deelstaat Hessen dreigt nu al met een veto. ,,Alle partijen zijn zich scherper bewust van hun eigen belangen'', zegt een topfunctionaris in de Londense City, die direct bij de fusie is betrokken.

Britten en Duitsers zijn het eens dat de iX efficiënt moet zijn. Besparingen zijn bijvoorbeeld te boeken bij de afhandeling van orders. Maar over de vraag hoe dat `loket' eruit moet zien en wie erachter zit, woedt een fel gevecht. Als het aan de Britten ligt, krijgt het onafhankelijke London Clearing House die functie en verloopt de `verevening' via het Britse systeem Crest. De Britten leken hun zin te krijgen. Frankfurt zegde toe zijn eigen kandidaat, Clearstream, buiten de fusie te houden. Dat leek een `troostprijs' voor Londen, dat eerder het Duitse elektronische `orderboek' Xetra had moeten slikken als handelssysteem voor de iX. Maar de kwestie is alleen tijdelijk geregeld. Londen denkt dat de Duitsers Clearstream alsnog willen binnenloodsen. Omdat de Börse zelf voor de helft eigenaar is van Clearstream, zou dat de eigendomsverhoudingen scheeftrekken. Van een `marriage of equals' is dan geen sprake meer.

Londen is de grootste beurs van Europa. `Soevereiniteit' inleveren aan een nieuwkomer, die óók nog Duits is én thuishaven van de gehate euro, vinden veel Britse burgers onverdraaglijk. LSE-voorzitter Cruickshank probeerde deze week de Eurosceptici te sussen met de belofte dat de iX niet het Britse pond zou afschafen als notering en uitsluitend koersen in euro's zou vermelden. Dat is een loze belofte: de LSE handelt nu al in 36 valuta, waaronder de euro en als er één verdwijnt is het zeker niet de euro. Cruickshank bevestigde meer zwarte vermoedens door niet te willen uitsluiten dat het iX-hoofdkwartier ooit naar Duitsland zou kunnen verhuizen.

Britse ondernemers zijn ook bang. George Cox, voorzitter van het Institute of Directors (IoD), een ondernemersverbond, zei gisteren in een brief aan de Financial Times dat de iX een Duitse ,,overname'' is. Die zou zijn afgedwongen door `MGM', het trio grote Amerikaanse zakenbanken Merrill Lynch, Goldman Sachs en Morgan Stanley, die floreren bij expansie van de Eurozone. En John Pierce, die een Britse groep kleine beursgenoteerde bedrijven vertegenwoordigt, zei dat ze ,,gemarginaliseerd'' zullen worden. Maar veel Duitsers vrezen hetzelfde. Börse-bestuurder Möckel klaagde gisteren in The Wall Street Journal dat de iX niet meer is dan ,,een schaamlap''; Londen heeft en houdt de meeste macht.

De twee beurzen wilden zulke geluiden vóór zijn door de handel te verdelen: technologiefondsen zouden naar Frankfurt gaan, terwijl Londen de hoofdfondsen, de blue chips, zou krijgen met de grote, traditionele bedrijven. Die `verdeling' begint in beide landen op verzet te stuiten. Van een fysieke scheiding is sowiso geen sprake: alle aandelen bevinden zich in één elektronische `poule' en Londense handelaars kunnen gewoon achter pc's en lunchtafels in de City zaken blijven doen. Hetzelfde geldt voor bankiers, advocaten, accountants, analisten, verzekeraars en journalisten.

Londen krijgt het iX-hoofdkwartier én lijkt het grootste en aantrekkelijkste financiële verkeersplein van Europa te blijven. Tot woede van sommige Börse-bestuurders. Níet voor de anglofiele bonvivant Rolf Breuer, de voorzitter. Wel voor medebestuurder Leonhard Fischer, die gisteren eiste dat het management van de technologiemarkt in Frankfurt wordt gevestigd.

Toch is ook Londen bezorgd over de verdeling. `Duitse deals' zullen onder een Duits belastingregime en andere lokale regels vallen. Wat die betekenen voor overnames is nog onduidelijk. En ten slotte hebben beide beurzen met dezelfde onzekere factor te maken: Amerika. Hoe pakt de joint venture met de Amerikaanse Nasdaq uit? En wat wil de New York Stock Exchange die avances maakt naar die andere nieuwe beurs, de Frans-Nederlands-Belgische Euronext. Wie `Wall Street' inpalmt ,,wint de grote prijs'', zegt de City-bestuurder. ,,Voorlopig zijn het verwende kinderen die allemaal met dezelfde bal op de loop willen.''

    • Hans Steketee