`Meevallers voor aflossing schuld'

Vier prominente PvdA-economen vinden dat de miljardenmeevallers bij de overheid in hoofdzaak moeten worden gebruikt om de staatsschuld af te lossen. Anders komen toekomstige generaties in verband met de vergrijzing voor te hoge kosten te staan.

De economen Henk Don, Bas Jacobs, Flip de Kam en Dik Wolfson zitten hiermee op één lijn met de VVD. Zij hebben scherpe kritiek op de nota Kracht en Kwaliteit van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Daarin wordt juist uiteengezet dat de meevallers aan met name zorg en onderwijs moeten worden besteed. PvdA-leider Melkert kwam in april met dit plan naar buiten. De rijksuitgaven zouden structureel met 9 miljard gulden moeten worden verhoogd. Eenmalig wil de PvdA-fractie 16 miljard extra investeren. Daarmee gaf de fractie aan dit geld niet te willen besteden aan het verminderen van de staatsschuld. Die bedraagt nu ruim 520 miljard gulden.

,,De houding van de PvdA ten aanzien van de staatsschuld is gebaseerd op een naïef wereldbeeld waarin staatsschuld niet relevant is'', schrijft Jacobs in de bundel Schuld en Solidariteit die de economen in opdracht hebben gemaakt van de Wiarda Beckmanstichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA. Maandag houdt dit bureau een debat over de meevallers. Komende maanden moet duidelijk worden waaraan het kabinet de meevallers precies wil besteden.

Jacobs, verbonden aan het Amsterdamse Tinbergen Instituut, vindt dat de PvdA zich juist `sterk en sociaal' zou tonen als er wel volop werd ingezet op reductie van de staatsschuld. Anders zijn in de toekomst de overheidsfinanciën niet meer houdbaar en loopt de welvaartsverdeling tussen generaties scheef. Jongeren dreigen dan de hoge lasten te moeten betalen voor de grote groep ouderen die niet meer werken.

Emeritus-hoogleraar en Eerste Kamerlid Wolfson vindt dat ,,het Grote Politieke Ongeduld van de sociaal-democratie'' aan de meevallers begint te rukken. De hele fractie vraagt om meer uitgaven, zonder dat er volgens hem een goede visie is op de effecten daarvan op de economie (oververhitting). Ook is onvoldoende nagedacht of een betere benutting van mensen en infrastructuur problemen kan oplossen, zonder dat dat extra geld hoeft te kosten. Een uitzondering maakt Wolfson voor kinderopvang. Extra geld is hieraan goed besteed omdat dit de arbeidsparticipatie van vrouwen bevordert. Maar de meeste van de uitgaven die de PvdA-fractie wil doen zijn niet goed onderbouwd. Het lijkt er daardoor op, vindt Wolfson, dat knelpunten in de samenleving worden ,,afgefinancierd'' en niet worden opgelost.

Flip de Kam omschrijft Kracht en Kwaliteit als ,,een weinig doordachte optelsom van beleidsintensiveringen. ,,Een lange termijn-visie op de overheidsfinanciën ontbreekt daarin.'' Evenmin is De Kam enthousiast over het AOW-spaarfonds. Dit fonds komt uit de koker van Kamerlid Van Zijl (PvdA) en moet vanaf 2020 de hoge AOW-uitgaven gaan dekken. Maar in dit fonds wordt niet daadwerkelijk geld gestort. Jaarlijks worden voor een oplopend bedrag (in 1999 4,5 miljard) staatsobligaties gekocht. Daardoor wordt op papier de staatsschuld verlaagd. Maar De Kam vindt dat dit neerkomt ,,op nationalisatie van een toenemend deel van de staatsschuld'' en op verstarring van de overheidsfinanciën. Want via het fonds wordt nu al vastgelegd hoe het geld in de toekomst moet worden besteed. Daarom kan net zo goed meteen de schuld worden afgelost, vindt De Kam. Dan kan de politiek zelf bepalen hoe ze de extra financiële ruimte benut.