Lekker kamperen in de Derde Wereld

Toeristen kiezen steeds vaker voor avontuurlijke vakanties. Risico's horen erbij wanneer je gaat kamperen in de Derde Wereld.

Het scheelde weinig of ze hadden personeels-adviseur Martin Gillam (30) uitgeput de jungle uit kunnen dragen. Op het eiland Tonga in de Stille Zuidzee was hij met drie mede-toeristen op zoek gegaan naar een kratermeer, in een gehuurde jeep. Maar de jeep kwam vast te zitten in de modder, tegen een helling op. ,,Het was dertig graden en terwijl we duwden, begonnen we ons al licht te voelen in het hoofd'', vertelt hij drie weken na zijn reis. Het dichtstbijzijnde dorp was tien kilometer verder. ,,Twee vonden uiteindelijk een vader en zoon die ons hielpen. Die bleken daar één keer per week te komen.''

Nederlanders boeken steeds vaker `avontuurlijke' vakanties. Golden Spanje en Griekenland in de jaren tachtig nog als avontuurlijk, nu moet een bestemming buiten Europa liggen en zo `authentiek' mogelijk zijn. Dat wil zeggen: weinig westerlingen en een lokale bevolking die nog op traditionele manier leeft. Het aantal Nederlanders dat naar verre continenten reist is volgens het CBS de afgelopen jaren verdrievoudigd. Zo gingen er in 1998 222.000 Nederlanders met vakantie naar Afrika en 511.000 naar Azië. De toegenomen welvaart en dalende luchtvaartprijzen maken de Derde Wereld bereikbaar. Bangkok: retour 1.389 gulden. Nairobi: 1.339 gulden. Kairo: 899 gulden.

Risico's nemen de toeristen op de koop toe. Dat ze beroofd worden, op een landmijn gaan staan en in een aardbeving of orkaan terecht komen. In Rome of New York kun je immers ook beroofd worden, is de redenering. En een aardbeving of orkaan komt toch zelden voor? Alleen de toeristen die in hun eentje reizen, zoals Martin Gillam, komen echt in gevaarlijke situaties terecht, blijkt uit een korte rondgang. De meeste Nederlanders reizen in groepsverband en beperken de risico's zo veel mogelijk.

Geweld gericht tegen toeristen, zoals de bijna vier weken durende gijzeling van tien toeristen in de Filipijnen, is reden om een gebied meteen te mijden. Zo daalde in aantal reizigers naar Egypte met zeventig procent na de aanslag in 1997 in Luxor die aan 58 toeristen het leven kostte. De daling bleek overigens tijdelijk te zijn.

Er zijn drie categoriën `avontuurlijke' reizigers. De avonturiers die in hun eentje op pad gaan, de reizigers die in groepsverband rondtrekken en de groepen die vanuit een bus met airco het safari-park bekijken en 's avonds in een goed hotel logeren. De laatste twee groepen, die het grootst zijn, hechten steeds meer waarde aan comfort tijdens hun `avontuurlijke' reis, vertelt Jeroen Bruil van reisorganisatie Ashraf (specialist in `avontuurlijke reizen en expedities'). ,,Ze willen wel contact met de lokale bevolking, maar dan toch 's nachts het liefst in een driesterrenhotel.''

Twee keer per jaar op vakantie, dat is tegenwoordig de standaard onder werkende twintigers en dertigers. En dan liefst twee weken Syrië en twee weken Peru. Ashraf heeft zijn aanbod hieraan moeten aanpassen: de vierweekse rondreizen zijn grotendeels vervangen door trips van 15 of 22 dagen.

Dierenarts M. van Lieshout behoort tot de categorie reizigers die in groepsverband op ontdekkingsreis gaan. Ze woont met 30 andere reizigers-in-spe een voorlichtingsbijeenkomst bij over een expeditie per truck door heel Afrika, met Ashraf. Zij vertrouwt op de reisorganisatie: ,,Zij nemen een deel van de verantwoordelijkheid over, voor je gevoel.'' Zij wil naar verre landen om te zien hoe mensen in geheel andere culturen ,,leven en denken''.

De vraag is: wanneer wordt een reis onveilig? Wetgevingsjurist R. van den Berg wandelde eind vorig jaar drie weken in haar eentje door Nepal. Ze is een ervaren bergsporter en kreeg toch last van hoogteziekte: erge hoofdpijn en bloed spugen. ,,Ik dacht dat ik doodging, in een hut in de bergen.'' Boven de 2000 meter hoogte wordt het afgeraden om meer dan 300 meter te klimmen per dag. ,,Ik heb vier dagen lang meer dan 500 meter per dag geklommen. Ik ben op zo'n moment onbezonnen, ik kan mezelf niet tegenhouden. Het is onverstandig, ik weet het, maar ik denk dan `ach dat gaat wel'.'' Ondanks de hoogteziekte, is Van den Berg banger voor mensen, met name mannen, dan voor de elementen. ,,In mijn tentje, 's nachts in de bergen, voelde ik me zeer kwetsbaar.'' En toch kijkt ze tevreden terug op haar avontuur.

Voor acht Afrikaanse landen en Afghanistan raadt het ministerie van Buitenlandse Zaken het toerisme momenteel af. Over andere landen, zoals Colombia, waarschuwt het ministerie voor bepaalde risico's en regio`s. Bijna alle reisorganisaties zijn aangesloten bij het Algemene Nederlandse Verbond van Reisondernemingen (ANVR) dat zijn leden houdt aan de adviezen van Buitenlandse Zaken. Toch rept de `landeninformatie' op de website van bijvoorbeeld de reisorganisatie NBBS met geen woord over risico's in de Filippijnen of Zimbabwe.

De gijzeling door Filipijnse moslimrebellen is ook voor het nieuwe Calamiteitenfonds geen reden om de Filippijnen als `onveilig land' te bestempelen, zegt directeur P. Silbermann. Het fonds, dat een maand bestaat, evacueert toeristen kosteloos uit een gebied dat is getroffen door een calamiteit: een natuurramp of politieke onlusten. ,,Die onrustige Filippijnse eilanden zijn immers toch geen vakantiebestemming. Wij buigen ons alleen over onrust in gebieden waar Nederlanders via reisorganisaties heen gaan.'' Anders zou de Calamiteiten-commissie blijven vergaderen, zegt Silbermann. ,,Afghanistan en Sierre Leone zijn heel gevaarlijk, maar daar gaat niemand heen.''

Reisadviezenwww.minbuza.nl

    • Frederiek Weeda