De magie van de eerste ontmoeting

Het avondlicht valt naar binnen wanneer de eerste toneelspelers en dansers in Rosas Dance Studio, gelegen aan een verre laan in Brussel, het podium betreden. Zij doen dat achteloos, opkomend op blote voeten uit een zijdeur. Stoelen staan langs de kant. De dansers, afkomstig van het gezelschap Rosas van choreografe Anne Teresa De Keersmaeker, en de acteurs, verbonden aan Toneelgroep Stan, hebben ogenschijnlijk richting noch betekenis. Nu, tijdens de uitvoering In Real Time van Anne Teresa De Keersmaeker moeten tekst en ballet, toneelspel en dans samengaan. Het orkest van Aka Moon op de achtergrond, met een fantastische saxofonist, wacht af wat er op de vloer gaat gebeuren.

Regisseur Gerardjan Rijnders schreef de tekst. Ook die is, net als het spel, een loflied op de aarzeling, op het beginnen maar niet doorzetten. Rijnders en De Keersmaeker tonen met deze groots opgezette voorstelling hun fascinatie voor het begin. Wanneer twee mensen elkaar ontmoeten en beiden iets van elkaar willen, waarmee begon dat? Wat is het heilige moment? Oogopslag? Stem? Wat is de magie van de herkenning, al kenden zij elkaar niet eerder? Vanuit die kracht van het moment is In Real Time opgebouwd. De vier acteurs en de veertien dansers ontwikkelen de voorstelling zoals een wervelwind ontstaat: de afzonderlijke deeltjes komen in een steeds groter spanningsveld tot elkaar te staan, totdat het heftige bewegingspatroon, de zwiepende krachten losbreken. De danseressen van De Keersmaeker voeren de dans uit met explosieve, pure lichaamstaal. Minutenlang bewegen zij, synchroon of als groep, zonder muziek, zodat alle ritmiek uit hun bewegingen komt. Ze kantelen met het hoofd, leggen arm en benen in verticale lijn, ze kunnen rug, heup en benen tot een convex vormen, balancerend op de rand van het evenwicht. Waarna zij zich los, alsof het lichaam ineens ontzield is, op de vloer laten vallen. Er zijn wat reminiscenties aan eerder werk, zoals Ottone Ottone uit 1988, maar de hamerende wanhoop en levensgekweldheid van toen heeft De Keersmaeker getransfomeerd tot een gestileerde danstaal.

Dank zij de aanwezigheid van tekstschrijver Rijnders en de acteurs van Stan sluipt er gaandeweg steeds meer theater in In Real Time. Het enige verhalende element is de suggestie dat de voorstelling zich afspeelt tijdens een diner, dan wel begrafenis of verjaardagsfeest. Dat mensen samenkomen, om welke reden dan ook, is de essentie. Ze dineren, lopen kriskras door elkaar. Spreken teksten uit over onmogelijk verlangen. Weergaloos is de scène uit Tsjechovs Drie Zusters over het waarom van de dingen zoals ze zijn, terwijl een danseres tientallen stoelen in een vraagteken op de vloer plaatst. Een ander laat zich telkens in de armen van een man vallen, knieën omhoog, kin op de borst, een en al overgave. De man danst in korte, soepele bewegingen met haar rond, een huwelijksdans, en laat de vrouw meedogenloos op de grond vallen. De jazzmuziek van Aka Moon swingt als John Coltrane in de jaren zestig met brisante saxofoon, toetsen, basgitaar en percussie. De Keersmaekers bewegingspatronen zijn gewaagder, een wonderlijke versmelting van bedwelmende ritmiek, mathematische schoonheid en soms lichte desolaatheid. Wanneer de woede opeens wel komt, als in de scène over het teveel in de wereld, dan komt die met intense kracht. De danseres staat alleen. Maar rondom haar woedt de grote wereld van geluid, woorden en beeld, waaraan ze niet kan ontsnappen.

Voorstelling: In Real Time door Rosas, Tg Stan en Aka Moon. Choreografie: Anne Teresa De Keersmaeker; tekst: Gerardjan Rijnders. Gezien: 18/5 Van Volxemlaan 164, Brussel. Te zien t/m 27/5 aldaar. Inl. & res.: 0032-02-229.12.00. Tijdens Holland Festival: 18 t/m 20/5. Res. (020) 6242311.

    • Kester Freriks