Prins Charles: de natuur is `heilig'

De Britse kroonprins heeft opnieuw het debat over genetische manipulatie aangewakkerd. Vorig jaar stelde hij een aantal rationele vragen. Deze keer waarschuwt hij wetenschappers dat ze zich bewust moeten zijn van de relatie tussen God, mens en schepping, en van de natuur geen laboratorium mogen maken.

Het seizoen is begonnen. De koolzaadvelden staan weer in bloei en wolken stuifmeel bezorgen duizenden Britten hooikoorts. In de meimaand legt ook kroonprins Charles traditioneel zijn ei. Gisteren was het zover. Net als een jaar geleden gaf hij het startschot voor opnieuw een nationaal debat over biotechnologie en genetisch gemanipuleerde (GM) gewassen.

Wetenschappers moeten ,,met de natuur werken'' om die te leren begrijpen, maar door haar te willen veranderen verstoren ze ,,de essentiële eenheid en orde van de levende en spirituele wereld'', aldus Charles die het woord voerde tijdens de prestigieuze jaarlijkse Reith-lezingen van de BBC-radio.

De prins, die formeel buiten de politiek staat maar toch regelmatig politieke kwesties aansnijdt, stuurt af op een nieuwe confrontatie met de regering-Blair, die actief de Britse biotech-sector steunt en het aantal proefakkers met GM-gewassen heeft uitgebreid.

De regering leek in het defensief, nadat gisteren bekend werd dat honderden Britse boeren zonder het te weten al twee jaar duizenden hectares hebben ingezaaid met zaaigoed dat deels uit genetisch gemanipuleerd materiaal bestond. Een deel van de Britse raapzaadoogst is intussen verwerkt tot margarine. Het zaaigoed was afkomstig uit Canada, waar ongemanipuleerde en gemanipuleerde zaden door elkaar waren geraakt. De Britse overheid had vervolgens nagelaten steekproeven te nemen. Vanmorgen maakte het Canadese bedrijf bekend dat ook in Frankrijk hetzelfde zaaigoed is gebruikt.

Anders dan in de Verenigde Staten en Canada mogen Britse boeren geen commerciële GM-gewassen verbouwen. Daarover neemt Londen pas over drie jaar een beslissing, als het huidige programma veldproeven is afgewikkeld.

Eén zo'n proef leidde gisteren tot nóg een schandaal. Uit steekproeven bij Britse imkerijen bleek dat veel honing is besmet met GM-stuifmeel, omdat bijen nabijgelegen GM-proefakkers hadden bezocht. De honingsector, met een jaaromzet van bijna 800 miljoen gulden, eist een onmiddellijke stop van de proeven. Biologische boeren waarschuwen al langer tegen het gevaar van verspreiding van GM-materiaal door de wind en door bijen.

Tijdens de onrust over biotechnologie van een jaar geleden legde de kroonprins zijn landgenoten in een geruchtmakend stuk in de Daily Mail een reeks merendeels rationele vragen voor. Zoals: waarom zijn overheidsregels voor GM zwakker dan voor medicijnen? Hoe kunnen consumenten een betere keuze maken tussen GM-vrij en gemanipuleerd voedsel? En wie draagt de verantwoordelijkheid als er iets fout gaat?

Charles' tekst van gisteravond, waarvoor hij inspiratie opdeed tijdens een recente `pelgrimage' naar een klooster in Griekenland, was minder feitelijk. ,,Wij moeten nieuwe eerbied ontdekken voor de natuurlijke wereld, onafhankelijk van het nut dat die voor ons heeft, om ons bewuster te maken van de relatie tussen God, mens en schepping'', aldus de prins. De natuur is ,,heilig'' en geen ,,laboratorium''.

Als Charles de troon bestijgt wordt hij het wereldlijk hoofd van de Anglicaanse staatskerk. Zijn toespraak van gisteren leek eerder een religieuze cocktail van christendom, boeddhisme en een forse twist heidendom. John Polkinghorne, namens de Anglicaanse kerk lid van de overheidscommissie voor biotechnologie, noemde Charles toespraak ,,spijtig''. ,,We moeten zeker prudent omgaan met de natuur, maar we maken er zelf ook deel van uit en hebben het recht haar te veranderen'', aldus Polkinghorne.

De evolutiebioloog Richard Dawkins, auteur van Het zelfzuchtige gen, noemde Charles gisteren ,,aardig en vol goede bedoelingen''. Maar hij zei droevig te zijn dat de prins zijn denkbeelden koppelt aan ,,een onnodige vijandigheid tegenover het wetenschappelijk rationalisme en erger nog, aan traditionele religieuze wereldbeelden'', aldus Dawkins.

Op internet, een nieuwe sector van de Schepping, vond de prins tegenspraak en bijval. ,,Ik vraag me af wat Charles kwalificeert om zulke uitspraken te doen'', schrijft Guy Ruth in de door de BBC geopende discussiegroep Playing God. ,,Als hij geen prins was geweest was hij zo'n zielig figuur die op een straathoek met een bord zwaait en het eind van de wereld verkondigt.'' Maar Ed Vista gelooft dat ,,we al te ver zijn op de weg naar zelfvernietiging om nog terug te keren.''

    • Hans Steketee