Phenomenon

Je zou kunnen denken dat Phenomenon gaat over de angst voor het onbekende. John Travolta is een simpele goedzak die aan auto's sleutelt in een slaperig dorpje in Californië. Dan ziet hij op de nacht van zijn 37e verjaardag een kosmisch licht. Plots is hij een goedzak die in twintig minuten Portugees leert, schaak speelt als een grootmeester, vier dikke boeken per dag leest, militaire codes breekt, met zijn geest potloden beweegt en auto's laat rijden op varkensmest.

De dorpelingen begrijpen er niets van. Zij zijn bang voor John en vinden domme verklaringen voor zijn gaven. Beperkte wetenschappers en paranoïde FBI'ers komen zich er tegenaan bemoeien. Iedereen laat John in de steek, behalve de vaderlijke dorpsdokter, zijn beste vriend en een gekwetste vrouw die zijn avances al maandenlang afslaat. Opluchting alom als John een hersentumor blijkt te hebben. Maar is dat de verklaring? Of is er meer?

Veel meer natuurlijk. Dat John Travolta het licht heeft gezien, wisten we al. Voorzichtigheid is daarom geboden bij deze film. Phenomenon is reclame voor Travolta's sekte Scientology. Morgen op televisie is het nog gratis, maar wilt u meer weten, dan kost dat geheid een paar jaarsalarissen.

Anders dan Oscarwinnaar Forrest Gump, waarmee de film wel vergeleken is, verheerlijkt Phenomenon niet een simpele ziel, maar een scientology-profeet. Travolta bereikt in één klap de toestand van `clear', waarvoor andere mensen een leven lang dianetics moeten bedrijven. Hij gebruikt niet 10, maar de volle 100 procent van zijn hersenen. Hij is gelukkig, zelfverzekerd, vrij van angst, stabiel, sterk, vasthoudend. ,,Iedereen kan worden zoals ik'', roept hij tevergeefs als de domme massa hem in het nauw drijft.

Eigenlijk is Phenomenon dus een soort Christusfilm. Een sterveling ontvangt een openbaring, predikt Het Woord in een wereld vol angst en onbegrip en wordt aan het kruis genageld. Achteraf ontkennen de mensen het wonder of zoeken een rationele verklaring. Slechts enkele uitverkorenen begrijpen wat hij de mensheid te bieden had.

Dit alles is vormgegeven in een goed-gevoel-film annex tranentrekker, met mooie plaatjes, lieve mensen, moddervette muziek en obligate plotwendingen. Ondanks het innemende optreden van Travolta hou je een vies gevoel over aan dit dompelbad vol suikerwater. Mocht u toch meer willen weten: www.scientology.org.

Phenomenon (Jon Turteltaub, VS, 1995), morgen, VRT, 21.40-23.50u.

    • Coen van Zwol