NIEUWE BEGROTINGEN

Rijksbegrotingen zijn vaak moeilijk te lezen. Ze bevatten honderden bladzijden met miljoenen en miljarden aan rijksuitgaven, waarvan vaak nauwelijks is vast te stellen wat er achter deze bedragen schuilgaat en wat er in de cijfers eventueel verstopt kan zitten. Voor jaarverslagen van departementen geldt ruwweg hetzelfde.

Drie vragen centraal Kabinet en Tweede Kamer willen de begrotingen en jaarverslagen toegankelijker maken. Het mogen niet langer louter financiële stukken zijn. Begrotingen-nieuwe-stijl zullen, zo heeft minister Zalm (Financiën)aangekondigd, antwoord moeten geven op drie vragen:

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag dat kosten?

Voor jaarverslagen gelden de `omgekeerde' vragen:

Hebben we bereikt wat we hebben beoogd?

Hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen?

Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?

Concrete doelstellingen Tot nu toe zijn plannen van bewindslieden vooral in geld uitgedrukt. Zo valt met regelmaat in de Kamer te vernemen dat minister Hermans bijvoorbeeld 200 miljoen gulden uittrekt om het aantal computers op scholen uit te breiden. Volgens de nieuwe opzet van begrotingen moet de minister van Onderwijs precies aangeven hoeveel computers er nu zijn, met hoeveel en hoe hij dit aantal wil verhogen en hoeveel geld hij hiervoor beschikbaar heeft.

In jaarverslagen moet de minister vervolgens aangeven of hij zijn doelstellingen heeft bereikt en of dit is gebeurd binnen de vastgestelde begroting. Als de minister zijn plannen niet heeft waargemaakt en/of wanneer hij ver boven of onder zijn begroting is uitgekomen, moet de minister aangeven wat hiervan de oorzaak is.

Voorgeschiedenis Sinds 1997 wordt gewerkt aan een nieuwe opzet van begrotingen en jaarverslagen. De Commissie voor de Rijksuitgaven van de Tweede Kamer heeft hiervoor het initiatief genomen. Minister Zalm heeft de wensen van de Kamer uitgewerkt in een nota die hij half mei vorig jaar heeft gepresenteerd. Diverse departementen experimenteren nu met begrotingen-nieuwe-stijl. De Rijksbegroting 2002, te verschijnen op prinsjesdag volgend jaar, moet geheel volgens de nieuwe opzet zijn opgebouwd. Hetzelfde geldt voor de jaarverslagen over 2002, die in mei 2003 verschijnen. In ambtelijk jargon wordt deze operatie aangeduid als VBTB: `Van beleidsbegroting naar beleidsverantwoording'.