`Het kwartje valt later wel'

De cabaretière over het eerste examen van het studiehuisvak Culturele en Kunstzinnige Vorming. ,,Weer dat gevoel van lichte paniek als je het antwoord niet weet.''

Mij had het heel leuk geleken om eindexamen te doen in het vak Culturele en Kunstzinnige Vorming. Ik kwam pas na mijn eindexamen - gymnasium alfa – toen ik Theaterwetenschappen ging studeren voor het eerst in aanraking met theater, film, dans en muziek. Dat heb ik op school nooit gehad. Opvallend trouwens dat in dit examen geen enkele vraag voorkomt over cabaret. Terwijl ik die etters wel vaak in de zaal heb zitten. Die moeten dan van school naar een voorstelling. En dan gaan ze bij mij er doorheen zitten praten.

Zo'n examen maakt me ook nederig. Het zijn pittige vragen, bijna kreeg ik weer het gevoel van lichte paniek als ik het antwoord niet weet. Het eerste blok gaat over bouwkunst, over Middeleeuwse kerken. Ik weet daar niets van, maar volgens mij zijn de vragen met behulp van de teksten en afbeeldingen wel te beantwoorden.

Ook het tweede blok, over de cultuur van het moderne in de eerste helft van de twintigste eeuw is niet makkelijk. Vragen en fragmenten uit het theater van Serge Eisenstein en Bertolt Brecht. Dé klassieke voorbeelden. Ik heb ze twee keer voorbij zien komen, bij Theaterwetenschappen en bij Kunstmanagement, een HBO-opleiding die ik volgde. De montagetechnieken in de film `Pantserkruiser Potemkin' zijn revolutionair. De film is volgens de examenmakers Eisensteins verbeelding van de volksopstand in 1905. Ze laten het fragment zien van de trappenscène, waarin je een kinderwagen naar beneden ziet donderen. Heel symbolisch, voor wat precies weet ik ook niet meer.

Ik ben een keer in Odessa geweest, de plaats waar de film zich afspeelt. Nog leuke foto's genomen, terwijl ik op die trap lig. Ik herinnerde me alle fragmenten uit de film. Maar wat er ook alweer met die film was? Geen idee. Ik kan me voorstellen dat de kinderen van zeventien of achttien nu ook niet helemaal begrijpen hoe Eisenstein door het gebruik van `attracties' probeerde tegen te gaan dat mensen zich te veel zouden kunnen `inleven' (vraag 13). Volgens mij is dat niet erg, het kwartje valt misschien later. Naarmate ik langer leef, ga ik ook steeds meer begrijpen. Maar dan kan het wel zinvol zijn om een aantal elementaire dingen al op de middelbare school te krijgen.

Ik snap wel dat er naar het werk van Brecht wordt gevraagd. Dat was een groottheatermaker, hij heeft belangrijke dingen gemaakt. Als je de antwoorden op die vragen kunt verwoorden, heb je volgens mij een hoop begrepen.

Het Ballets Russes dat in hetzelfde vragenblok wordt behandeld, lijkt me een beetje lukraak gekozen. Net zoals de vragen over Female Factory uit het derde deel, de massacultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw. Een groep van 13 vrouwen, uit allerlei culturen die samen optreden. Wel erg intellectueel verantwoord. Wat mij betreft had er best een vraag over de Backstreet Boys in mogen staan. Of over Britney Spears, en het verschil tussen commerciële muziek en muziek van mensen die er echt iets mee willen zeggen.

Te gek dat het examen via de computer is. Ik begon bijna terug te verlangen naar mijn examentijd. Ik word er wel door uitgedaagd. Dat je je afvraagt: hoe zou ik dit beantwoorden. Of, hoe zou ik me hier vanaf maken.