Computer speelt z'n beste partij

Angst en overdreven behoedzaamheid zijn niet altijd slechte raadgevers. Aangemoedigd door het positionele gestuntel dat de computer Fritz SSS* in zijn vorige drie partijen had laten zien, besloot Dennis de Vreugt in de negende ronde van het Nederlands kampioenschap schaken dat het tijd was om het rekenbeest weer eens fris van de lever te bestrijden. De Europese jeugdkampioen had weinig boodschap aan de omzichtige aanpak waarmee zijn voorgangers de computer in verlegenheid hadden gebracht. Hij wilde schaken zoals de zetten in zijn hoofd opkwamen en niet krampachtig zoeken naar stellingen die misschien buiten het rekenvermogen van Fritz lagen. Het plezier duurde maar kort. Binnen twintig zetten belandde hij met wit in een stelling die niet meer te repareren was.

Ulf Andersson, tijdens dit NK de secondant van De Vreugt, keek verbijsterd naar de openingszetten van zijn pupil. De Zweedse grootmeester had hem voorgehouden dat hij zijn eigen spel moest spelen en zich niet de wet moest laten voorschrijven door de computer. Helaas stelde Andersson achteraf vast dat ze niet samen hadden besloten welke opening De Vreugt het beste kon kiezen. ,,Als ik geweten had dat hij de doorschuifvariant van de Caro-Kann zou spelen, had ik hem dat sterk afgeraden. Dat is geen goede opening.'' Ongewoon fel voegde de zachtaardige Andersson eraan toe: ,,Maar als ik geweten had welke subvariant hij op het oog had, dan had ik hem zeker op zijn handen geslagen.''

De Vreugt was zo narrig over zijn nederlaag dat hij niet eens stilstond bij de onhandigheid van zijn openingskeuze. Wat hem nog het meest gestoord had was de snelheid waarmee de computer zijn zetten beantwoordde. Tijdens de partij had hij nauwelijks tijd gehad om even op adem te komen.

Voor programmeur Frans Morsch was de overwinning van Fritz een mooi lichtpunt na de gedrochten die zijn geesteskind de afgelopen dagen had voortgebracht. Beslist noemde hij het de beste partij die de computer in dit toernooi had laten zien. Voor de titel zal deze opleving wel te laat komen, ook al is Fritz vandaag in de voorlaatste ronde al verzekerd van een vol punt omdat Paul van der Sterren uit protest niet aan zal treden. Maar voorlopig heeft Loek van Wely nog steeds een heel en Jeroen Piket een half punt meer dan Fritz.

Van Wely speelde met zwart een moeizame remise tegen John van der Wiel. Vertrouwend op de vormcrisis die Van der Wiel dit toernooi plaagt, besloot Van Wely op de 21ste zet een remisevoorstel naast zich neer te leggen zonder dat hij in het vervolg enig bewijs kon overleggen voor zijn optimisme. De partij kreeg een curieus slot. Van der Wiel had Van Wely bij zijn eerste remisevoorstel met enige nadruk gezegd dat het om een eenmalig aanbod ging. Kort voor de tijdcontrole ontstond een stelling waarin beide spelers duidelijk de tijd gekomen achtten om alsnog het punt te delen. Alleen zat Van der Wiel met zijn belofte en vond Van Wely dat hij geen remise mocht aanbieden omdat hij een pion achter stond. Uiteindelijk stapte Van der Wiel over zijn trots heen en herhaalde dan toch maar zijn eerdere voorstel.

Jeroen Piket schoof met zijn vierde overwinning op rij door naar de ongedeelde tweede plaats. In een korte maar krachtige openingsdiscussie toonde Piket zich een maat te groot voor Herman Grooten. Het leek allemaal zo simpel. Eerst namen de zwarte stukken de juiste posities in en daarna streken ze vernietigend neer op de witte koningsstelling.

Pikets volgende tegenstander is Sergej Tiviakov, die danig van slag lijkt. Tegen Paul van der Sterren raakte de Groninger door een fout vlak voor de tijdcontrole verstrikt in een matnet. Tiviakov legde de schuld voor zijn zwakke spel bij de naweeën van zijn partij tegen Fritz. Dinsdag, op de rustdag, besloot een spelerscommissie unaniem zijn eis af te wijzen om die partij alsnog voor de computer verloren te verklaren.

    • Dirk Jan ten Geuzendam