Oude roem niet genoeg

DE RAAD VOOR CULTUUR geeft de gevestigde orde een douw. En die komt des te harder aan omdat de Raad ondubbelzinnig is over het voornaamste criterium bij het vaststellen van zijn adviezen voor de Cultuurnota: in de allereerste plaats is er geëist dat de subsidievragers een degelijk beleidsplan voorlegden met een duidelijke artistieke visie.

Dat ligt als uitgangspunt zo voor de hand dat het bijna een cliché lijkt, maar de Raad heeft er serieuze consequenties aan verbonden. Kwaliteit is de basis, maar in het verleden bewezen kwaliteit was niet genoeg voor een positief advies. Als het aan de Raad voor Cultuur ligt worden rijkssubsidies niet automatisch gecontinueerd op basis van bewezen diensten.

Sterker, teren op oude roem wordt niet gewaardeerd. Wie meent te kunnen rusten op zijn lauweren wordt door de Raad op zijn plaats gezet met voorstellen tot substantiële verlaging van de subsidie of zelfs het staken ervan.

En dus is er slecht nieuws voor de heilige huisjes. Het Nationale Ballet, gerenommeerd, vaak goed voor plichtmatige staande ovaties bij een steeds verstofter programmering, moet minder krijgen, en op dezelfde manier worden Toneelgroep Amsterdam en Het Nationale Toneel gewaarschuwd voor hun geringe zucht naar echt avontuur. De vernieuwing van het Holland Festival wordt ontmaskerd als een schijnvernieuwing. De Appel, Orkater en Discordia zijn geschrapt als gezelschappen die zichzelf overleefd hebben; ze trekken een vast publiek dat vast reageert – bij Orkater lacht het sowieso, en Discordia is zo zelfingenomen geraakt dat het meent nauwelijks ruchtbaarheid te hoeven geven aan de voorstellingen. Het publiek weet wat het krijgt en dat krijgt het dan ook. Dat is de Raad niet genoeg en daar heeft de Raad gelijk in.

OMGEKEERD WORDEN gerenommeerde instellingen gewaardeerd met extra geld als ze blijk geven van durf en het gedurig actief zoeken naar extra en andere kwaliteiten. En dus zijn er voorstellen tot het verhogen van subsidies voor bijvoorbeeld het Concertgebouworkest, Poetry International, de drie groeiende en bloeiende filmfestivals van Nederland en de fuserende groepen Trust/Art&Pro en Zuidelijk Toneel/Hollandia.

Er moet meer geld komen voor kunst en cultuur, daar heeft de Raad op aangedrongen. Maar zolang het weinige geld verdeeld moet worden is het goed streng te zijn, bereid tot risico's en niet te zwichten voor grote namen, reputaties en pretenties.