Schaakcomputer brengt Tiviakov in paniek

Het liefst was hij meteen weggelopen, maar bij de deur draaide hij zich nog even om. Afgemat en sprakeloos keek Sergej Tiviakov naar het handjevol belangstellenden dat aan het slot van de achtste ronde van het Nederlandse schaakkampioenschap in Rotterdam de uitslag van zijn partij had afgewacht.

Ook zij zwegen, niet wetend hoe ze zijn leed konden verzachten. Zijn moeder, die hem buiten de speelzaal had opgevangen, keek al even ontzet. Met zachte drang hield ze haar zoon tegen en spoorde hem in het Russisch aan om zijn verhaal te doen.

Nog nabevend van de doorstane emoties begon Tiviakov te vertellen. In het Nederlands, dat hij na zijn besluit om zich in Groningen te vestigen bewonderenswaardig snel onder de knie heeft gekregen. Hoe hij zeven uur lang strijd had geleverd met de computer. Hoe hij Fritz had overspeeld en daarna in een gewonnen stand steeds weer de laatste trucjes had opgespoord en omzeild. Hoe oneerlijk en zinloos het was dat hij na al die moeite genoegen moest nemen met een half punt.

Zijn gehoor knikte instemmend. Op de monitoren buiten de speelzaal hadden ze het slot van de ellenlange partij bekeken. Een beetje melig, omdat de computer zo hopeloos slecht stond. Rond de honderdste zet merkte een van de deelnemers, Jeroen Piket, enigszins verbaasd op: ,,Het is toch ook wel erg dat we naar zo'n stelling zitten te kijken.''

Maar ze waren ook nieuwsgierig, omdat de computer bleef tegenstribbelen en Tiviakov zijn laatste tijd aan het opsouperen was. Een tiental zetten later beging Tiviakov de dure fout waar hij nu een verklaring voor gaf: ,,Terwijl ik nog twee minuten bedenktijd had, bood de programmeur ineens remise aan. Omdat ik heel erg geconcentreerd was schrok ik en maakte een fout. Een mens zou die partij allang opgegeven hebben. Wat wilde hij? Koste wat het kost een half punt halen?'' Ook na zijn vergissing stond Tiviakov nog steeds iets beter, maar twee zetten later koos hij eieren voor zijn geld en bood zelf remise aan.

Programmeur Frans Morsch zat duidelijk in zijn maag met de verontwaardiging die hij teweeg had gebracht. Hij bood zijn excuses aan en legde uit dat hij had willen voorkomen dat Tiviakov op tijd zou verliezen.

Dat was geen waterdicht verhaal. Morsch vertelde dat hij zijn aanbod had gedaan nadat Tiviakov zich had vergist en het oordeel van de computer over zijn kansen een duidelijke sprong voorwaarts had gemaakt. Maar arbiter Geurt Gijssen wees hem er fijntjes op dat hij zijn aanbod toch echt een zet eerder had gedaan, vlak voordat Tiviakov een belangrijk deel van zijn voordeel verspeelde.

Het gevolg van deze vervelende ontknoping was dat Tiviakov een half punt achter raakte op koploper Loek van Wely. Al vroeg in de middag had Van Wely rigoureus afgerekend met Europees jeugdkampioen Dennis de Vreugt. Net als een dag eerder tegen schaakcomputer Fritz kostte het hem minder dan dertig zetten om de partij uit te blazen.

Van Wely schreef zijn voortvarende spel voor een deel toe aan de benauwde ontsnapping die hij zaterdag tegen Friso Nijboer beleefde: ,,Daar knap je van op. Het geeft je het gevoel dat je aan de goede kant van het geluk zit en dat speelt een heel stuk vrijer.''

Maar minstens zo belangrijk was opnieuw Van Wely's uitgekiende voorbereiding. Handig stuurde hij aan op een openingsvariant die tegenstander De Vreugt naar zijn idee niet voldoende in de vingers had. Binnen tien zetten haalde hij zijn gelijk. De Vreugt verwisselde twee zetten en kreeg meteen een felle koningsaanval over zich heen.

Drie speelronden voor het einde zijn Van Wely en Tiviakov nog steeds de belangrijkste kanshebbers op de titel. Alleen Jeroen Piket zou zich nog in hun strijd kunnen mengen. Met zijn derde overwinning in drie dagen, dit keer ten koste van Dimitri Reinderman, naderde hij Tiviakov tot op een half punt.

Piket was tevreden over het spel dat hij in zijn laatste partijen liet zien, maar wees ook met enige zorg op zijn buitensporige tijdverbruik: ,,Ik heb het gevoel dat ik voornamelijk tegen mezelf zit te spelen.'' De komende dagen heeft hij zijn kansen maar ten dele in eigen hand. ,,Ik moet nog tegen Tiviakov, maar Van Wely kan ik zelf niet meer tegenhouden.''

    • Dirk Jan ten Geuzendam