Japan `land der goden', zegt premier

De Japanse premier Yoshiro Mori heeft opschudding veroorzaakt met de uitspraak dat Japan het land der goden is met de keizer als middelpunt. De oppositie meent dat Mori ingaat tegen de democratische principes van het naoorlogse Japan.

Letterlijk zei Mori gisteravond: ,,De regering is hard bezig geweest bij de bevolking de boodschap in te prenten dat Japan het land der goden is met de keizer als middelpunt.'' Concreet valt hierbij te denken aan regeringsmaatregelen als de uitroeping van de verjaardag van wijlen keizer Hirohito als feestdag, de wettelijke vastlegging van volkslied en nationale vlag en de grootscheepse wijze waarop afgelopen november het tienjarig jubileum van keizer Akihito werd gevierd.

Hirohito's verjaardag, 29 april, was tot dusver een feestdag met als naam Groene Dag. Vanaf volgend jaar luidt de naam echter openlijk Showa Dag, naar de postume naam van Hirohito. De wettelijke vastlegging van volkslied en vlag wordt gebruikt om scholen te dwingen tot het zingen van het volkslied en het hijsen van de vlag bij diploma-uitreikingen en toelatingsceremoniën. Vooral het volkslied riep discussie op omdat de eerste regel `Uw heerschappij' luidt, in het Japans `Kimi ga Yo'. Basis van de discussie was dat de huidige grondwet stelt dat de soevereiniteit bij het volk ligt, niet bij de keizer.

Yukio Hatoyama, leider van de oppositionele Democratische Partij, zei gisteravond in een reactie dat Mori's uitspraak verwant is aan de gedachtengang van de vooroorlogse grondwet. ,,Het verhaal gaat lijnrecht in tegen het principe van de huidige grondwet dat de soevereiniteit ligt bij het volk'', aldus Hatoyama.

Mori deed zijn uitspraak op een receptie van de Politieke Shinto Federatie, een samenwerkingsverband van Shinto-tempels om hun stem in de politiek te laten doorklinken. Shinto is het oude animistische geloof van Japan dat eind negentiende eeuw werd omgevormd tot Staats-Shinto om als grondvest te dienen voor een Japans nationalisme tegenover de opdringende buitenwereld. In het Staats-Shinto stond de keizer als goddelijke afstammeling van de zonnegodin Amaterasu-Omikami bovenin het Japanse pantheon en waren alle Japanse onderdanen hem volledige gehoorzaamheid verschuldigd. Onder de Amerikaanse bezetting is dit Staats-Shinto afgeschaft en moest de keizer publiekelijk erkennen dat hij niet goddelijk is.

De Japanse keizer Akihito zal volgende week Nederland bezoeken voor de viering van de 400-jarige betrekkingen tussen Japan en Nederland.

    • Hans van der Lugt