Blijheid en woede na `paradoxaal advies'

,,Een ruk naar rechts.'' Zo karakteriseert artistiek adviseur Peter Jan Wagemans van het Noordhollands Philharmonisch Orkest de keuzes van de Raad voor Cultuur. Uit het gisteren gepresenteerde advies voor de Cultuurnota blijkt dat drie orkesten opgeheven moeten worden.

Het ,,progressieve'' Noordhollands Philharmonisch Orkest is ,,verbijsterd, boos en verdrietig'' over het advies om het orkest op te heffen en zal dat voorstel, dat 7,7 miljoen gulden oplevert door het ontslag van 60 musici en tien medewerkers, sterk bestrijden. Hij bestrijdt dat andere orkesten, zoals de Raad meent, de taken van het Haarlemse orkest zouden kunnen overnemen: ,,Amsterdamse orkesten gaan niet naar Gouda, Alkmaar of Leiden.''

Het Nederlands Philharmonisch Orkest in Amsterdam, dat volgens de Raad het Nederlands Kamerorkest moet opheffen, acht dat onmogelijk. Woordvoerder Godfried Jansen: ,,De musici van het Nederlands Kamerorkest werken onder die naam of binnen het Nederlands Philharmonisch Orkest mee aan de begeleiding van bijna alle opera's in het Amsterdamse Muziektheater.'' Het Muziekcentrum van de Omroep keert zich tegen de voorgestelde opheffing van het Radio Symfonie Orkest, niet omdat het onvoldoende kwaliteit zou hebben, maar volgens de Raad ,,te weinig artistiek profiel'' heeft.

In de danswereld wordt de Rotterdamse Dansgroep met opheffing bedreigd. Dat is extra sneu voor artistiek leider Ton Simons, die net een half jaar geleden aantrad om het noodlijdende gezelschap nieuw leven in te blazen. Simons: ,,De Raad heeft alleen naar het verleden gekeken, niet naar de belofte voor de toekomst.'' De Raad spreekt de hoop uit dat Simons, ondanks deze klap, voor de Nederlandse dans blijft behouden. Simons: ,,Dat is beledigend, want in feite zeggen ze: rot maar op.''

Er zijn ook positieve reacties op het advies van de raad. Een van de nieuwe groepen die van de vrijgekomen miljoenen profiteert is Het Witte Vuur uit Nijmegen, een amateurgroep die multimediatheater maakt voor houseparty's. Daarmee voldoet de groep perfect aan de vernieuwingswensen van Van der Ploeg. ,,We zijn dolblij'', zegt Hanno Siegers. ,,Drie jaar gelden speelden we Ionesco voor vijftig man in theaters; steeds weer dezelfde hoofden. Nu spelen we montagevoorstellingen voor mensen van onze eigen leeftijd die meteen een reactie geven.''

Las Palmas, Internationaal Centrum voor Beeldcultuur i.o., mag rekenen op 4 van de gevraagde 9,4 miljoen gulden, maar moet nog wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Flip Bool, directeur van het deelnemende Nederlands Foto Archief, is ,,gematigd optimistisch''. Bool: ,,Kanttekeningen over de organisatie en financiën had ik wel verwacht, de rest is vanzelfsprekend. Natuurlijk moeten we de film-en tv-afdeling nog beter invullen, dat doe je niet in vijf weken tijd.''

Filmdistributeur Cinemien kan ook zonder subsidie kunstzinnige films uitbrengen, meent de Raad. ,,Onzin'', meldt directeur Phil van der Linden vanuit Cannes, ,,die 15% subsidie op ons totale budget hebben we hard nodig om kleine, niet-commerciële films aan te kopen. Het is een buitengewoon tendentieus en beledigend advies. We hebben maar één keer met commissieleden gesproken, en dat was over iets heel anders.''

Een radicaal advies treft het Vormgevings Instituut in Amsterdam: opheffen en opnieuw beginnen. Interim-directeur Stef van Breugel spreekt van een ,,paradoxaal advies'', waar onvoldoende argumenten voor worden gegeven. De kritiek berust deels op een misverstand: ,,Het Vormgevings Instituut heeft geen publieksfunctie, geen wonder dat men ons geslotenheid verwijt.'' Van Breugel erkent dat de uitgangspunten verouderd zijn, en dat de nieuwe koers ,,onvoldoende scherp is gedefinieerd'' in het beleidsplan. ,,Laten we eerst eens rustig nadenken over hoe we het huidige Instituut kunnen aanscherpen, voordat we het gaan opheffen.''