Politiek populist

Eigenlijk straalde er gisteren maar één persoon in Noordrijn-Westfalen: Jürgen Möllemann, de FDP-lijsttrekker. Tot z'n eigen verrassing hebben de liberalen hun aanhang ruimschoots verdubbeld. De FDP keert weer terug in het parlement. Bovendien is het gelukt met bijna 10 procent van de stemmen de Groenen als derde partij te overschaduwen.

Möllemann heeft zich dan ook meteen als nieuwe coalitiepartner van de SPD opgeworpen. Maar of de sociaal-democraten een rood-gele coalitie aandurven valt te bezien, want dat zal onmiskenbaar implicaties hebben voor de rood-groene regering in Berlijn.

Möllemann – een fanatiek parachutespringer – geldt als een politieke populist, die noch in de SPD noch bij zijn eigen partijtop erg geliefd is. Zijn carrière is er een van pieken en dalen. Nog geen zes jaar geleden gaf niemand meer een stuiver voor Möllemann. Na minister van Onderwijs te zijn geweest in de regering-Kohl werd Möllemann – leraar van beroep – in 1991 minister van Economische Zaken. Na twee jaar moest hij alweer het veld ruimen omdat hij verstrikt raakte in een affaire. Möllemann, die vrienden graag een dienst bewijst, had op briefpapier van de zaak een familielid commercieel een handje willen helpen. Dat werd hem noodlottig. Een jaar later raakte Möllemann ook zijn post kwijt als FDP-voorzitter in Noordrijn-Westfalen. Toen hij in 1995 concurreerde met Wolfgang Gerhardt om het landelijke FDP-leiderschap trok de lawaaierige Möllemann opnieuw aan het kortste eind.

Ondanks alle nederlagen leden zijn zelfvertrouwen en politieke profilering er nauwelijks onder. Er is geen carnavalsoptreden waar Möllemann ontbreekt en bij zijn escapades met de parachute weet de kleine besnorde FDP-politicus altijd weer pers op te trommelen, die spectaculaire foto's van de waaghals afdrukt. Ook als toezichthouder bij de voetbalclub Schalke 04 in Gelsenkirchen maakt hij zich populair en in 1996 won Möllemann opnieuw het FDP-voorzitterschap in Noordrijn-Westfalen.

Bij de verkiezingen heeft Möllemann hoog ingezet en gewonnen. De liberalen moeten het aandurven, vindt hij, zich van hun jarenlange slaafse binding met de CDU los te maken – zowel in Berlijn als in de Ruhrpott. Maar FDP-voorzitter Gerhardt en ook partijsecretaris Guido Westerwelle willen daar voorlopig niets van weten. Toch heeft ook kanselier Gerhard Schröder er geen geheim van gemaakt de FDP mogelijk in de toekomst als partner te zien. Ook minister-president Wolfgang Clement, net als Schröder een pragmatische hervormingsgezinde SPD-er, zou diep in zijn hart liever met de FDP dan met de Groenen regeren, die telkens weer zijn economische plannen torpederen.

Maar de vakbondsaanhangers van de SPD, voor wie de FDP nog altijd de handlanger van het grootkapitaal is, zien hier niets in.

Gezien het tegenvallende verkiezingsresultaat (-3,2 procent), dat voor Clement persoonlijk een slag in het gezicht is, valt het te betwijfelen of de SPD nu al het risico aandurft van partner te wisselen. Dat kan immers ook de rood-groene coalitie in Berlijn ondermijnen. De ommekeer waarop Möllemann hoopt, lijkt vooralsnog een vrome wens.

    • Michèle de Waard