Obuchi sterft, discussie over opvolging laait op

Met het overlijden van oud-premier Keizo Obuchi (62), gisteravond, is in Japan de discussie opgelaaid de wijze waarop regeringspolitici een maand geleden onder elkaar de opvolging hebben geregeld. De oppositie wil via een rechtszaak de ontbinding van de regering-Obuchi nietig laten verklaren.

Toenmalig premier Obuchi werd op 2 april met een herseninfarct in het ziekenhuis opgenomen. Kabinetssecretaris Mikio Aoki zegt 19 uur na de ziekenhuisopname Obuchi te hebben bezocht waarbij de premier hem als opvolger had aangewezen met de zin: ,,Ik maak mij zorgen over de slachtoffers van de vulkaan Usu; mocht er iets gebeuren dan reken ik op je.'' De Japanse wet kent geen regels voor automatische overgang van het leiderschap en de grote vraag is of Obuchi op dat tijdstip nog wel in staat was zelf een opvolger aan te wijzen. De behandelende arts zei gisteravond in de eerste persconferentie sinds Obuchi in het ziekenhuis werd opgenomen, dat hij destijds ,,hoogst verbaasd'' was toen hij Aoki's verklaring hoorde. Hij uitte twijfel of Obuchi nog wel in staat was geweest ,,zo'n lange zin uit te spreken''.

De dag dat Obuchi in het ziekenhuis werd opgenomen, heeft Aoki de bevolking geheel in het ongewisse gelaten over de kritieke toestand van de premier. Ondertussen voerde hij met vier leiders van de regerende Liberaal-Democratische Partij overleg over de opvolging. Een dag later kreeg de bevolking pas te horen dat Obuchi een beroerte had gehad en Aoki het roer overnam. Terwijl de premier in coma in het ziekenhuis lag, ontbond Aoki het kabinet, waarna Yoshiro Mori door het parlement als premier werd geïnstalleerd.

Volgens de oppositie liegt Aoki over de manier waarop hij als waarnemend premier is aangewezen. ,,Ik begrijp dat in tijden van crisis er snel moet worden gehandeld, maar snel handelen en leugens verkopen zijn twee geheel verschillende zaken. Dit probleem raakt het fundament van de democratie'', zegt Naoto Kan van de Democratische Partij vandaag in de krant Asahi. Die krant schrijft in het hoofdartikel dat ,,opnieuw is gebleken dat de aanvankelijke uitleg van Aoki onmogelijk is''.

Keizo Obuchi diende 20 maanden als premier van Japan en overleed gisteren op 62-jarige leeftijd. Obuchi begreep dat de slechte economie de kiezers het meest aan het hart ging en pompte miljarden in steunprogramma's. Hij laat het land achter met de hoogste staatsschuld in de geïndustrialiseerde wereld. Verder versterkte hij de zwakke basis van de LDP door een weinig populaire coalitie aan te gaan met de Komeito, de politieke arm van de boeddhistische lekenorganisatie Soka Gakkai. Dit jaar moet de regering weer algemene verkiezingen uitschrijven en de verwachting is dat premier Mori zal kiezen voor 25 juni, Obuchi's verjaardag. In 1980 gaf het overlijden van een premier vlak voor verkiezingen de LDP talrijke `sympathie-stemmen'.

    • Hans van der Lugt