Bio-sla zonder rupsen

Biobonbons, biobier – het aanbod van ecoproducten wordt steeds groter, ook in de gewone supermarkt. Maar de Albert Heijn-klant wil geen beestjes in zijn ecologische sla.

Milieubewuste consumenten hebben al jaren hun vaste adresjes voor eieren van scharrelkippen en onbespoten groente, maar tegenwoordig belanden er ook heel wat biologische producten in het boodschappenkarretje van de argeloze klant die op zaterdag in de supermarkt inkopen doet voor de hele week. Bij Albert Heijn liggen de duurzaam geteelde aardappels broederlijk naast de bintjes en eigenheimers die wel met chemische bestrijdingsmiddelen in aanraking zijn geweest.

,,Een paar jaar geleden was het aantal verkooppunten van biologische producten beperkt, maar nu is er sprake van een enorme toename'', zegt Bert van Ruitenbeek, directeur van het Platform Biologica, een beleids- en promotieorganisatie van `groene' producten. De klanten die voorheen hun boodschappen moesten doen bij natuurvoedingswinkels of op het erf van de biologische boer kunnen sinds 1991 ook terecht bij supermarktketen Konmar. Van Ruitenbeek: ,,Konmar was een pionier en hun besluit om deze producten te verkopen, was belangrijk. Maar Konmar is met zo'n 30 winkels een kleine keten. Een veel groter signaal is het feit dat Albert Heijn met zo'n 650 winkels tegenwoordig producten verkoopt met het EKO-keurmerk.''

Albert Heijn verkoopt sinds 1996 biologische zuivel van het merk `Groene koe' en begon twee jaar geleden met de productenlijn AH-Biologisch. Op dit moment telt dit huismerk 250 verschillende artikelen en de verwachting is dat dat er over twee jaar 400 zijn. ,,Dat is een belangrijke graadmeter voor de wensen van de consument'', zegt Van Ruitenbeek. ,,Zo'n grootwinkelbedrijf doet heel wat marktonderzoek. Kennelijk hebben ze ontdekt dat er iets gaande is in de samenleving en die ontwikkeling willen ze volgen.''

De directeur van Platform Biologica vermoedt dat de toenemende belangstelling voor ecoproducten voor een belangrijk deel voortkomt uit de problemen in de landbouw en veeteelt. ,,Door de gekke-koeienziekte, de varkenspest en het mestprobleem realiseren mensen zich dat het een andere kant op moet.''

Leontine Gast, productmanager bij Albert Heijn, denkt dat het de consument vooral om `een goed gevoel' gaat. ,,Mensen hebben het gevoel dat ecoproducten goed zijn voor hun gezondheid en voor het milieu. De natuurlijkheid viert hoogtij.''

Dat biologische producten inderdaad gezonder zijn, is nooit bewezen. Dat ze beter zijn voor het milieu en het welzijn van dieren, staat buiten kijf. Het Ministerie van Landbouw streeft ernaar dat 10 procent van de landbouw in 2010 biologisch is. Om aan de vraag van de consument tegemoet te komen, is dat percentage waarschijnlijk ontoereikend. ,,De markt is redelijk gespannen'', zegt Leontine Gast. ,,Het aanbod kan de vraag nauwelijks bijbenen.''

Maar liefst de helft van de consumenten koopt zo nu en dan een biologisch product. Uit onderzoek blijkt dat een kleine 80 procent van de consumenten het EKO-keurmerk kent. ,,Het keurmerk is een garantie dat de producten voldoen aan de Europese normen voor biologische voeding'', zegt Van Ruitenbeek. ,,Kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen en genetisch gemanipuleerde zaden of ingrediënten komen er niet aan te pas. Ook gelden er normen voor de manier waarop dieren gehuisvest en behandeld worden.''

Naast het EKO-keurmerk, waarvan ook alle producten uit het assortiment van AH-Biologisch zijn voorzien, is er het minder bekende Demeter-keurmerk. Hiervoor gelden dezelfde voorwaarden, plus antroposofische eisen voor duurzame bedrijfsvoering.

Voor vrijwel alle biologische producten geldt dat ze een stuk duurder zijn dan `gewone' boodschappen. Het gemiddeld prijsverschil loopt op tot 30 of zelfs 50 procent, met soms uitschieters naar 400 procent, iets wat zowel Albert Heijn als Platform Biologica zorgen baart. Het milieuplatform zoekt naar politieke oplossingen. ,,Als de traditionele landbouw minder gesubsidieerd wordt, worden de niet-biologische producten vanzelf duurder en wordt het prijsverschil kleiner'', zegt Van Ruitenbeek.

Leontine Gast van Albert Heijn hoopt op goedkopere productiemogelijkheden door schaalvergroting en door meer ervaring bij de biologische producenten. ,,Maar ik verwacht dat biologische producten altijd wat duurder zullen blijven.'' De consument lijkt daar niet zwaar aan te tillen, want die koopt elk jaar meer biologische producten. Niet alleen de supermarkten profiteren hiervan, ook de traditionele natuurvoedingswinkels zien hun omzet jaarlijks stijgen. Er zijn dan ook duidelijke verschillen in het assortiment. ,,Albert Heijn zoekt naar biologische alternatieven voor grote producten'', zegt Leontine Gast. ,,In het AH-Bio-assortiment vind je dus wel sinaasappelsap en appelsap, maar geen wortelsap. Dat is toch meer iets voor de natuurvoedingswinkels. Wij richten ons op gangbare producten en niet op niches.''

Er zijn al meer dan 3.500 producten met een EKO-keurmerk in de handel. Dat betekent dat er voor zo'n beetje alle doorsneeproducten, van brood tot bier en van zuivel tot zoutjes, een biologisch alternatief te vinden is. Met vlees ligt dat lastiger. Wie dat wil eten, moet op zoek naar een biologische slager. Of naar de Konmar, die ook hier blijk geeft van een pioniersgeest. Albert Heijn is nog in het stadium van voorzichtig experimenteren in een paar filialen. Ook met kant-en-klaarmaaltijden blijft het behelpen. De natuurvoedingswinkelklant van het eerste uur zit daar vast niet op te wachten, net zomin als hij behoefte heeft aan biologische kiwi's uit Nieuw Zeeland. ,,Hij heeft moeite met de energie die nodig is om gemaksvoedsel te bereiden en met het transport van buitenlandse producten'', zegt Van Ruitenbeek. Dat Swiss Air in zijn vliegtuigen biologische maaltijden serveert, is voor de purist vloeken in de kerk.

Maar de tweeverdiener die een jachtig leven leidt en ook biologisch wil eten, heeft geen zin om zanderige spinazie drie keer te wassen en wil geen rupsje aantreffen in de sla. Ecologische sla is prima, maar dan wel voorgewassen en voorverpakt in een handig zakje. En daarbij graag een maaltijd die zo in de magnetron geschoven kan worden. Albert Heijn komt als grootste supermarkt maar gedeeltelijk tegemoet aan die gemakstrend. Voorgewassen sla zit weliswaar in het EKO-assortiment, evenals een hutspotpakket met gesneden peen en uien. Maar wie uit is op een biologisch verantwoorde kant-en-klaarmaaltijd, heeft voorlopig slechts de keus uit een diepvries-loempia of een vegetarische groentelasagna.

    • Wilma van Hoeflaken