WAARHEID 3

In zijn column van 29 april geeft Vincent Icke zijn interpretatie van het begrip waarheid. Tegelijkertijd doet hij de waarheid geweld aan door te stellen dat alleen de exacte wetenschap ons waarheid kan verschaffen en dat fysici de uitverkorenen zijn die ons erin voor zullen gaan. Voor Icke is waarheid datgene dat door fysici exact-wetenschappelijk aantoonbaar is: het geheel van natuurkundige verschijnselen en hun wetenschappelijke verklaring. Hij noemt het ``een waarheid onafhankelijk van mensen en meningen''. Hier bestaat een woord voor: ontologie.

Het tot driemaal toe roepen `de waarheid is wat wij gemeen hebben' is een uiting van gevoelens. De uitspraak is niet verifieerbaar. Net als bijvoorbeeld de bewering `Alles is verklaarbaar met behulp van de Big-Bangtheorie' niet wetenschappelijk is omdat zij niet te bewijzen is. Het is hoogstens een hypothese, totdat is aangetoond dat de Big-Bangtheorie de verklaring voor deze stelling zelf vormt.

Wanneer ik zeg `de zon gaat onder', dan spreek ik de waarheid wanneer op het moment dat ik het beweer de zon inderdaad ondergaat. Ook al weet ik dat de aarde om de zon draait. Er is dan overeenstemming tussen mijn uitspraak en mijn waarneming. Op zo'n moment is het de waarheid dat mijn uitspraak of oordeel juist is. Die juistheid betreft niet het verschijnsel op zichzelf – de zon gaat toch wel onder – maar dat wat ik erover zeg. Het verschijnsel is niet waar of onwaar: het bestaat of het bestaat niet, en alle zin en onzin die ik kan beweren over zonsondergangen verandert niets aan de echtheid van het verschijnsel. De verschijnselen op zichzelf hebben geen betekenis. Die krijgen ze pas wanneer wij ons ervan bewust zijn. Het feit dat ik een zonsondergang waarneem maakt hem nog niet tot waarheid.

Waarheid kan niet verklaard of beschreven worden door middel van een stelling. Je moet bij een dergelijk vraagstuk niet uitgaan van het beschrijven en opsporen van feiten en de samenhangen daartussen. Dan toon je alleen in wetenschappelijke zin een feit aan. Natuurkundigen zijn misschien wel de aangewezen personen om te onderzoeken wat waarheid is. Spinoza en Pascal bijvoorbeeld waren immers evenzeer exacte wetenschappers als filosofen. Het getuigt echter van navelstaarderij om het verklaren van waarheid (of de zin van het leven) voor te behouden aan één wetenschappelijke discipline.

Door de fysica te beschouwen als de sleutel tot het kennen van de waarheid maakt Icke in zijn column van de fysica metafysica.