Link 1

Tweeëntwintig miljard dollar riep de ene virusbestrijder verlekkerd, vijf miljard de andere, zou er nou werkelijk niemand zijn die echt iets zinnigs kan zeggen over zo'n virus als Loveletter en de schade die het aanricht? De dader is een vrouw - of toch nee, een man, of eh... Het lijkt allemaal snel en intelligent speurwerk in de beste Amerikaanse filmtraditie, maar de vrouw werd aangewezen om niet meer dan dat een e-mailadres vanwaaraf het virus een van de eerste keren op het internet gezet was op haar naam stond - en dat werd alleen gevonden omdat er geen enkele moeite gedaan leek om opsporing te bemoeilijken. De man werd aangehouden domweg omdat hij de deur opendeed toen de politie bij het huis van de vrouw aanbelde om huiszoeking te doen. Hij wás er. Nou, dan weet je het wel.

Net zo snel draaide het beschuldigingscircus, het leek World Online wel: Hackers, Windows, Microsoft, ja zelfs de makers van antivirusprogramma's werden beurtelings aansprakelijk gesteld. En Outlook-gebruikers natuurlijk, die zo stom waren om een attachment bij een toch wel heel rare liefdesverklaring zomaar te openen. Nu zijn de meeste gebruikers vast oliedom, hardleers en onoplettend, maar ze zomaar de volle schuld in de schoenen schuiven gaat toch wat ver. Misschien had u een spontane liefdesverklaring van een vage zakenkennis niet vertrouwd, maar wat doet u als u van een onbekende een orderbevestiging krijgt toegestuurd voor $326,92 aan diamanten in verband met moederdag, af te schrijven van uw creditkaart? En als daarbij gezegd wordt dat de precieze bestelgegevens te vinden zijn op de als aanhangsel meegestuurde factuur? Dikke kans dat u van schrik even kijkt en zo de vileine Mothers' Day-variant van het Loveletter-virus oploopt - dan kunt u echt Windows en al uw andere programma's opnieuw gaan installeren..

Waarmee maar gezegd is dat mensen belazeren altijd wel een keer lukt, ook oppassende en slimme mensen. Daarom moet toch ook Microsoft een beetje in de beklaagdenbank. Virussen als Melissa en Loveletter zijn vooral een probleem door hun razendsnelle verspreiding tussen mensen die elkaar kennen, en die berust volledig op het gebruik van de adresboeken van Microsoft Outlook. Kortom: geen Outlook, geen verspreidingsprobleem. Op zichzelf zijn de Outlook-adresboeken in kantooromgevingen best handige dingen, net zoals een Porsche een snelle auto is. Maar van een Porsche verwachten we dat er deugdelijke remmen op gemonteerd zijn tegen ongelukken en een slot tegen joyriding. Zoiets mag je van Outlook ook verwachten. Microsoft weet nu al een tijdlang waar het probleem zit, ze horen er nu echt iets aan te gaan doen.

Door al die commotie rond Loveletter is een heel wat subtielere kwestie ondergesneeuwd geraakt, die evenwel de vitale functies van het internet veel meer raakt dan incidentele virale oprispingen. Een paar weken geleden trok PCM, uitgever van ook deze krant, ten strijde tegen de website kranten.com, omdat die rechtstreeks doorverwees naar artikelen binnen de websites van PCM-kranten. Kranten.com is een overzichtssite met links naar het belangrijkste nieuws dat dagelijks in de Nederlandse dagbladen verschijnt. Het houdt het midden tussen het rubriekje 'de ochtendbladen' in het radioprogramma `Met het oog op morgen' en een soort elektronische knipseldienst waarbij de schaar vervangen is door de weblink. Daarbij moet dan ook nog gezegd worden dat je met deze knipseldienst, anders dan bij zijn traditionele broertjes, wel degelijk met het hele product in contact komt. Volg je zo'n link, dan kom je immers midden in de site van de gekozen krant terecht, netjes in een nieuw, eigen browservenster.

Goede reclame dus, zou je met kranten

.com zeggen, maar PCM meent dat kranten.com inbreuk maakt op zijn merk- en auteursrecht door de artikelkoppen als link te gebruiken, en wil de service zonodig via de rechter verbieden. Het algemene vermoeden is dat die auteursrechten op koppen PCM niet echt kunnen schelen, maar dat het vooral gaat om het feit dat de links van kranten.com rechtstreeks naar artikelen gaan, zodat de bezoeker de openingspagina van de krantensite vol advertenties links laat liggen. En dat betekent op korte termijn minder hoge reclame-inkomsten voor PCM.

Het valt dan ook te verwachten dat een eventuele rechtszaak tegen kranten.com niet zal gaan over het letterlijk citeren van koppen – dat zou desnoods ook simpel te omzeilen zijn door van `PCM daagt kranten.com voor rechter' iets te maken als `Uitgever PCM eist verbod op webservice' – maar over een verbod op `deep linking', het rechtstreeks linken naar onderdelen binnen een grotere website. Principes daargelaten zijn de eerste vragen dan: is zo'n verbod opportuun en is het handhaafbaar?

Of PCM nu wel of geen baat heeft bij het bestaan van de deep links van kranten.com is niet gemakkelijk uit te maken. Maar zelfs aantoonbare schade is niet zomaar reden voor een verbod. Dat de zeilvaart op de fles ging was ook geen reden om het stoomschip te verbieden. Blijft over dat PCM geen deep links wenst, maar daarvoor is een verbod niet nodig. Je kunt websites met betrekkelijk weinig moeite zo inrichten dat een deep link toch naar de openingspagina leidt. De uitgever heeft dus zonder verbod al ruim voldoende middelen om advertentiebezoek af te dwingen.

Handhaafbaar is zo'n verbod evenmin. Je krijgt er misschien kranten.com mee weg, maar niet de ontelbare homepagebezitters die een interessante pagina tegenkomen en daar `klik' een linkje naar maken. Die mensen worden allemaal in hun onwetendheid strafbaar, maar wie gaat ze opsporen? Dat leidt alleen maar tot willekeurige gelegenheidsjustitie. Bovendien zijn er heel wat sitebezitters die deep links juist wél prima vinden. Dat scheelt bijvoorbeeld bij grote, wijd vertakte sites wat serverbelasting, maar is vooral goede service aan de klanten, helemaal als het betalende klanten zijn. Tot slot zouden in één klap ook alle automatische zoekmachines verboden zijn. Stekeblind geworden zou geen webgebruiker ooit PCM nog vinden, tel uit je winst.

Kortom, wil PCM geen deep links, dan kan het maar beter zelf een slot op de deur zetten. Maar daarmee is het laatste woord over links nog allerminst gezegd.

    • Rik Smits