Geconditioneerd door de lachbanden

De eerste keer dat ik de Britse stand-up comedian Jo Brand op zag treden was in een smoezelig kroegje in Edinburgh. Zelf zag ze er ook behoorlijk smoezelig uit. Zoals hondebezitters op hun hond gaan lijken begon zij verdacht veel te lijken op haar favoriete gerecht fish and chips. Vettig, onduidelijkheid over de herkomst van de onderdelen en een mengeling van afkeer en nieuwsgierigheid. Maar haar uiterlijk vergat je snel omdat ze cynisch maar toch grappig de tijdsgeest te lijf ging. Margaret Thatcher was aan de macht en dat zorgde voor veel ellende en woede bij de minderbedeelden. Jo Brand behoorde ook tot die groep en fulmineerde in haar act en krantencolumns hartstochtelijk tegen de door de Tories aangescherpte tweedeling in de maatschappij. Ook toen zij mede daardoor steeds minder minderbedeeld raakte verloor ze haar maatschappelijke betrokkenheid niet.

De overwinning van Tony Blair was voor de hele generatie comedians waar zij deel van uitmaakte een grote shock. Hun linkse, sociaal bewogen strijd was nu gestreden en hun vaste materiaal kon de prullenbak in.

Wat nu? Blair is misschien niet zo links als ze hoopten maar ook in Engeland stroomt het geld als kokende lava uit de pinautomaten. Het is dus iets moeilijker om een politiek-correcte clown te zijn.

Nu zie ik haar terug als presentatrice van een programma over grappige commercials. Ze leest grappig bedoelde teksten voor van de autocue en daar plakt iemand dan commercials tussen. Een ander lid van het imposante productieteam ramt er wat stukjes lachband onder en klaar is Jo.

We zijn niet ver verwijderd van het moment dat omroepen gewoon lachbanden uitzenden en de kijker thuis iets grappigs er doorheen moet roepen.

Afgelopen week had ik de eer op te treden met de Amerikaanse comedian Rich Hall. Zijn weergaloze act kreeg evenveel bijval als de stompzinnige gadgets die comedian Steve Best in de feestwinkel gekocht had. Het gelach om windkussens en het vouwen van ballonnen klonk me bekend in de oren. We zijn inmiddels zo geconditioneerd door de lachbanden dat we precies weten wanneer er gelachen moet worden.

In Commercial breakdown zit Jo Brand zit er wat onwennig bij in haar schone en kleurrijke kleding, het moderne decor en haar perfecte kapsel. Een beetje zoals de mensen in Londen die maar niet kunnen wennen aan al die sushibars, bagelshops en croissanteriën. Ze doet me denken aan die meneer die bij zijn zeewiersalade en sushimenu een bakje tomatenketchup bestelde.

Jammer.

Jo Brand's commercial breakdown, zondag, Fox, 18.30-19.00u.

    • Raoul Heertje