...Poetin in de aanval

ONAFHANKELIJKE media in Rusland zijn schaars. Nagenoeg alle kranten, radiozenders en televisiestations zijn in handen van de conglomeraten die de `oligarchen' dankzij de privatisering in handen hebben gekregen. Deze oligarchen gebruiken hun media onbeschroomd in de strijd om posities rond de regering en tegen elkaar. Goesinsky is de baas van Media-Most en een van de `oligarchen' die president Poetin nu als `klasse' wil opruimen. Gisteren is Poetin begonnen die belofte waar te maken. Een speciale eenheid van de fiscale politie bestormde het kantoor van Media-Most. Officieel was ze op zoek naar belastend materiaal in een, overigens niet nader aangeduid, strafrechtelijk onderzoek. Officieus vermoedt menigeen een ander motief. Media-Most – televisiekanaal NTV, radio Echo Moskvi, dagblad Segodnja en het met Newsweek opgezette Itogi – is al jaren een luis in de pels van het Kremlin.

Ze zijn afgelopen anderhalf jaar bovendien kwetsbaarder geworden. Net als andere conglomeraten verkeert Media-Most sinds de financiële crisis van 1998 in problemen. Met ruilhandel proberen ze hun belastingschulden te delgen. Maar dat kan alleen met toestemming van de staat. Anders dan de concurrenten loopt Goesinsky steeds dood. Recent nog blokkeerde het Kremlin – volgens bronnen via een persoonlijk telefoontje van Poetin zelf – een transactie tussen Most-Media en de centrale bank.

Most-Media is om journalistieke redenen eveneens kwetsbaar. Terwijl de voormalige staatszenders zich afgelopen jaar meer en meer tot spreekbuis van de centrale macht hebben ontpopt, proberen zij het officiële beeld nog wel eens te nuanceren. Vooral hun berichtgeving over de oorlog in Tsjetsjenië is een steen des aanstoots en niet onbelangrijk omdat het merendeel der Russen steeds minder kranten leest en dus is aangewezen op de audiovisuele media.

Alleen succes kan voorkomen dat de publieke opinie enthousiast blijft voor deze oorlog. Dat blijft uit. Zelfs de pro-Russische Tsjetsjeense milities die veel vuil werk hebben opgeknapt beginnen te morren, nu de rebellen hun partizanenstrijd opvoeren. Basajev, een van de commandanten, heeft onlangs bijvoorbeeld aangekondigd dat de oorlog zich zal verplaatsen naar naburige regio's. Hij lijkt woord te houden, bleek gisteren toen in Ingoesjetië tientallen Russische soldaten in een hinderlaag liepen en werden gedood.

RUSLAND KAN de oorlog weliswaar niet verliezen, maar evenmin simpel winnen. De militaire leiding van leger en binnenlandse strijdkrachten is echter niet bereid zich zomaar neer te leggen bij een politieke oplossing. Pogingen om heimelijk in gesprek te komen met `president' Maschadov van Tsjetsjenië, stranden tot nu toe omdat ze uitlekken, waarna de militairen onmiddellijk verklaren dat er met `terroristen' hoe dan ook niets te bespreken valt.

De impasse duurt daarom voort. President Poetin lijkt voor een vlucht naar voren te kiezen, in de hoop zo tijd te winnen. Buiten de culturele elite in Moskou en andere grote steden, zullen weinig Russen daarvan wakker liggen. Maar de intimidatie van Media-Most is geen gunstig voorteken voor de `dictatuur van de wet' die het nieuwe staatshoofd heeft toegezegd.