Klein-Colombia in Amsterdam

Een veertienjarige jongen wordt ervan verdacht in maart een landgenoot te hebben `geliquideerd'. Een afrekening in het drugsmilieu lijkt het niet te zijn. Een tragedie in illegale Colombiaanse kringen is het wel.

De urn met as van haar vermoorde zoon en uitsluitend slechte herinneringen aan Nederland. Met die bagage is ze gisteren op het vliegtuig naar Bogotá gestapt. Voor Susana, zoals iedereen de 46-jarige Colombiaanse Libia García Narango kent, is er na tien jaar een einde gekomen aan haar illegale verblijf in Nederland.

De nachtmerrie die Susana destijds in Colombia wilde ontvluchten, kreeg schijnbaar een lugubere parallel in Nederland. Twaalf jaar geleden schoot ,,de Colombiaanse mafia'' haar man dood in een restaurant in de stad Medellín, destijds het bolwerk van cocaïnebaron Pablo Escobar. Op donderdag 16 maart werd de oudste van haar drie kinderen, de twintigjarige Miguel Andrés Arias García, op klaarlichte dag doodgeschoten in het Colombiaanse eetcafé Taberna Macondo in de Spuistraat in Amsterdam.

Van de moord in `Macondo' wordt de veertienjarige Colombiaanse jongen J.M. verdacht die evenals zijn slachtoffer illegaal in Nederland was. Een paar dagen na de moord werd hij door de Amsterdamse politie gearresteerd, samen met een 24-jarige, ook illegale Colombiaanse man die bekend staat als El Gato (de Kat). Deze man zou, met een zekere William — ook wel El Tatuaje (de Tatoëring) — J.M. de opdracht hebben gegeven tot de liquidatie van Miguel Andrés en hem van het moordwapen hebben voorzien. Wat al gauw een `huurmoord' ging heten, baarde vooral opzien omdat het de eerste keer zou zijn dat in Nederland zo'n jong kind een moord in opdracht pleegde. De betrokkenheid van Colombianen bij de gebeurtenis en de omstandigheden van de koelbloedige, als een liquidatie uitgevoerde, aanslag deden al snel het vermoeden rijzen dat het om een afrekening in de drugswereld ging.

Maar dat er daadwerkelijk sprake is van een huurmoord en van betrokkenheid van de drugsmafia staat allerminst vast. Uit gesprekken in Colombiaanse kringen in Nederland komt een geheel ander beeld naar voren. De gewelddadige dood van Miguel Andrés zou eerder het gevolg zijn van een uit de hand gelopen ruzie met verkeerde vrienden en van een fataal gebleken verliefdheid.

Daags voor haar vertrek naar Colombia vertelt Susana in haar kleine rijtjeswoning in de Bijlmer tussen huilbuien door over Miguel Andrés. Op dertienjarige leeftijd was hij met zijn tweelingzusjes Marguerita en Angela naar Amsterdam gekomen. Zijn moeder was toen in Nederland en had tevergeefs politiek asiel aangevraagd. Susana werkte als schoonmaakster en runde enige tijd een illegaal huiskamerrestaurant op de Wallen. Terwijl Marquerita en Angela het goed deden op school hield Miguel Andrés er na korte tijd mee op. Hij raakte betrokken bij een bende die zich toelegde op het stelen van juwelen. Op zestienjarige leeftijd kwam Miguel Andrés hierdoor in de gevangenis terecht.

Wat hij na zijn vrijlating heeft gedaan, weet niemand precies, ook zijn moeder niet. ,,Hij was een zwijgzame, teruggetrokken jongen'', zegt Susana, ,,dronk niet, rookte niet, maakte geen problemen. En hij had absoluut niets met drugs te maken.'' Maar Susana was ongerust. En over de herkomst van het geld dat hij haar soms toestopte. `Maak je geen zorgen mamy', zei hij dan, en vertrok naar Macondo, een eetcafé dat anderhalf jaar geleden in de Spuistraat werd geopend en al snel het trefpunt werd van de rijkgeschakeerde Colombiaanse gemeenschap in Amsterdam en omstreken.

Mede-eigenaar Carlos Vera (38), die het gastheerschap in Macondo afwisselt met zijn baan als buschauffeur, bevestigt Susana's typering van Miguel Andrés als een rustige en wat in zichzelf gekeerde jongeman. Hij at in Macondo zijn sopa en was er een graag geziene gast. Dit in tegenstelling tot El Gato en El Tatuaje, die volgens Vera ruziezoekers waren.

Begin dit jaar leerde Miguel Andrés de twintigjarige en reeds zwangere Sandra kennen. Tussen de twee ontstond een relatie die zich volgens moeder Susana vooral manifesteerde in eindeloos lange gesprekken per mobiele telefoon. ,,Zij belde soms al om zeven uur 's ochtends.'' Aan de relatie kwam een dramatisch einde toen Sandra's jongere broer J.M. op 16 maart volgens het tiental aanwezigen in Macondo de dodelijke schoten op Miguel Andrés loste.

Ook in Colombiaanse kringen is nauwelijks iets bekend over J.M., Sandra en hun familie: hun moeder, haar vriend `Nono' en een baby uit die relatie. Het vijftal kwam begin dit jaar uit Duitsland naar Amsterdam. Ze namen hun intrek in het budgethotel naast Macondo in de Spuistraat. Hoe het gezin zich in leven hield, is onbekend. Volgens woordvoerder K. Wilting van de Amsterdamse politie ,,zwierf de familie van land tot land''. Evenmin bestaat er duidelijkheid over de relatie tussen Miguel Andrés, zijn moordenaar en de twee ruziezoekers, en dus over het motief voor de moord. Als er drugs in het spel waren, dan was dat de marihuana die J.M. en de twee volwassenen gebruikten.

J.M.'s moeder en Sandra hebben kort na de arrestatie van de jongen het land verlaten. Carlos Vera van Macondo kwam hen bij toeval tegen op de luchthaven van Londen, op weg naar Colombia. `Nono' zit in Nederland in de gevangenis wegens een vergrijp waarvoor hij een week voor de moord werd aangehouden.

De politie en het openbaar ministerie betrachten in deze zaak inmiddels `uiterste terughoudendheid' nadat J.M.'s advocaat Vink eind maart justitie met een kort geding dreigde. Volgens de raadsman hield justitie zich niet aan de door de rechter in deze zaak opgelegde beperkingen. Die beperkingen zijn inmiddels opgeheven, maar de ruzie tussen justitie en advocaat is nog niet beslecht. Volgens Vink heeft justitie ten onrechte het beeld doen ontstaan van een koele liquidatie in een drugszaak. ,,Stemmingmakerij'', aldus Vink.

Het lichaam van Miguel Andrés is ruim een week na zijn dood op staatskosten gecremeerd, zijn twee zusjes zijn naar Spanje vertrokken en Susana gaat bij haar moeder in Bogotá wonen. De herinnering aan oma's `oogappel' Miguel Andrés bestaat dan uit de urn met diens as en een paar foto's van spaarzame goede momenten in slechte tijden.

    • Reinoud Roscam Abbing