Kunst voor liefhebbers

Een zakelijk en correct bericht in deze krant van 29 april leidde de volgende dag tot een nogal zwaarmoedig hoofdredactioneel commentaar.

Het idee voor een kunst- en cultuurkanaal is niet geboren uit `inktzwarte wanhoop', maar uit enthousiasme en gevoel voor al het moois dat door filmers, documentaire-makers en kunstenaars in de loop der jaren voor de publieke omroep is geproduceerd. De vergelijking van het cultuurkanaal met een vuilnisvat voor kunstprogramma's of de Nederlandse film gaat daarom wel erg uit van vooringenomenheid.

De NOS, gesteund door alle omroepen, heeft onlangs laten weten dat de plannen voor een kunst- en cultuurkanaal werkelijkheid lijken te worden. De gedachte hierachter is tegemoet te komen aan de wensen van een relatief kleine, maar gepassioneerde schare van kunstliefhebbers voor wie het aanbod aan kunst en cultuur op televisie nooit genoeg kan zijn. Wanneer de technische, juridische, financiële en programmatische mogelijkheden voorhanden zijn, kan het beoogde net – evenals een 24-uurs nieuwszender – een mooie aanvulling zijn op de drie hoofdnetten waarover de publieke omroep nu beschikt.

Nog niet zo lang geleden vertoonde de NPS op vier achtereenvolgende zondagmiddagen een prachtige registratie van Wagners Ring van de Nederlandse Opera, een uiterst kostbare productie. Met de beschikbaarheid over de huidige drie netten zal deze registratie wellicht nog één keer herhaald worden. Het nieuwe net biedt alle mogelijkheden deze registratie, na vertoning op Nederland 3, op één of twee dagen integraal opnieuw te vertonen, omlijst met bestaande en wellicht nieuwe inleidingen en eventueel met verwijzingen naar verdere informatie op Internet of de archieven van de publieke omroep met eerdere opnames. Kortom, een smakelijk menu voor de ware liefhebber. Met enige fantasie en kennis van de rijk gevulde omroeparchieven dienen zich allerlei mogelijkheden aan. Het wordt dus geen knip- en plakzender.

Het plan is niet nieuw, maar komt door de technologische ontwikkelingen en nieuwe wetgeving steeds dichterbij en anticipeert op de ontwikkeling waarbij het onderscheid tussen televisie en nieuwe media is verdwenen. Het plan heeft daarom niets te maken met modieuze lippendienst aan staatssecretaris Van der Ploeg, zoals het commentaar suggereerde.

Een andere misvatting is, dat het kunst- en cultuurkanaal niets mag kosten en niet mag concurreren met de andere netten. Hoeveel geld er nodig is, moet het onderzoek deze zomer uitwijzen.

Concurrentie met de hoofdnetten is niet wenselijk, maar ligt ook niet voor de hand. Een themakanaal – of dit nu nieuws-, natuur-, weer of kunstprogramma's bevat – zal altijd aanvullend op het bestaande aanbod zijn en zal dus als zodanig geen grote hoeveelheden kijkers aan zich binden. Wel de liefhebbers.

Het kan en mag niet zo zijn dat omroepen daarvoor geen kunst- en cultuurprogramma's meer zullen produceren en het nieuwe themakanaal gebruiken om hier en daar een aangekocht kunstprogramma te programmeren. Op de hoofdnetten zal ook in de toekomst het programmavoorschrift voor kunst- en cultuurprogramma's blijven gelden. Het is zelfs zo dat de Nederlandse publieke omroep op het gebied van kunst en cultuur het best uit de verf komt in vergelijking met de andere Europese publieke zenders, ARTE uitgezonderd.

Tot slot de Nederlandse speelfilm en de publieke omroep. Praktisch elke Nederlandse speelfilm wordt tegenwoordig mede met geld van omroepen geproduceerd. Het is dan ook logisch dat de betrokken omroep na een – meestal veel te korte – bioscooproulatie zo'n productie eerst op het open net vertoont. Op Nederland 1, 2 of 3 dus.

Het is wellicht net zo logisch, deze na verloop van tijd ook nog eens wordt vertoond op het nieuwe kunstkanaal. Ook voor een slecht bezochte film als Somberman's Actie is er dus toekomst met meer t.v.-kijkers dan bioscoopbezoekers.

    • Hans van Beers
    • Raad van Bestuur Nos