Een vangnet voor `Us MVV'ke'

De Zuid-Limburgse Kamer van Koophandel is op de vingers getikt. Met publiek geld is zij in projectontwikkeling gegaan en houdt zij voetbalclub MVV overeind.

Verbouwereerd luisterden de Limburgse gedeputeerden op 5 januari in Maastricht naar de nieuwjaarstoespraak van voorzitter W. Blind van de Kamer van Koophandel voor Zuid-Limburg. De provincie kon bij gebrek aan daadkracht maar beter opgeheven worden, vond hij. En het stimuleren en ontwikkelen van economie en toerisme in Zuid-Limburg kon nog het best worden overgelaten aan zijn Kamer. Kort daarop kreeg het ministerie van Economische Zaken (EZ) in Den Haag een telefoontje. Of de activiteiten van de Kamer niet eens onderzocht konden worden?

De Kamer van Koophandel (KvK) had het er naar gemaakt. De Kamer had zich de rol van projectontwikkelaar aangemeten, met miljoenenplannen voor kantoren, bedrijvencentra, parkeergarages en een bustransferium. Daarmee kwam de KvK in conflict met de wet en met de regionale ontwikkelingsmaatschappij Liof – na de mijnsluitingen in Limburg door provincie en EZ opgericht om de lokale economie aan te jagen.

Staatssecretaris Ybema van Economische Zaken, belast met toezicht op de Kamers van Koophandel, greep vorige maand in na onderzoek van de boeken van de Kamer. Daaruit bleek dat de KvK op ontoelaatbare wijze handelt in vastgoed. In totaal was 18 miljoen gulden – publiek geld, opgebracht door aangesloten bedrijven en organisaties – doorgesluisd naar bedrijven en stichtingen.

Twee weken geleden schorste hij drie besluiten van het algemeen bestuur van de Kamer voor de duur van één jaar. Volgens Ybema handelt de KvK in strijd met de Wet voor de Kamers van Koophandel. Daarin zijn de wettelijke taken van de Kamers vastgelegd, zoals het bijhouden van het handelsregister.

De grootste plannen van de KvK concentreren zich in Maastricht. Daar moeten bij voetbalstadion De Geusselt, thuisbasis van betaald-voetbalclub MVV, vijf kantoren en bedrijvencentra komen. Dat de KvK de hoogste prioriteit geeft aan Maastricht wekt kritiek van een deel van de leden van de Kamer. Die vindt de leiding van de KvK een `Maastrichtse kliek', met al te nauwe banden met het stadsbestuur.

Uit de plannen voor De Geusselt blijkt ook dat de Kamer royaal met publieke gelden omsprong ten behoeve van MVV. EZ ontdekte dat de KvK al sinds 1997, via de stichting Geusselt, eigenaar was van het stadion. Dat druiste volgens EZ ook in tegen de regels. De Kamer had het ministerie er bovendien niet over ingelicht. Volgens de KvK had de renovatie van het stadion te maken met de ,,integrale ontwikkelingsplannen'' van het gebied. Daarin lag nou eenmaal ook het stadion. Wat EZ ook niet wist was dat de ,,integrale ontwikkeling'' van De Geusselt in feite het ultieme reddingsplan voor de failliete voetbalclub MVV was.

`Us MVV'ke' is al meer dan twintig jaar een blok aan het been van de gemeente Maastricht. Toen de club in 1983 een schuldenlast van 3,5 miljoen gulden droeg, hielp het gemeentebestuur met 3,7 miljoen gulden voor een nieuw stadion. De gemeente schonk ook het oude complex met grond aan de stichting Beheer MVV. Eind jaren negentig raakte MVV echter opnieuw in de schulden.

Om MVV voor eens en altijd uit de problemen te helpen sloegen gemeente, Kamer en clubbestuur twee jaar geleden de handen ineen. De stichting Beheer MVV (voorzitter W. Blind) droeg de eigendom van het tien jaar oude stadion, samen met de erfpachtrechten op de omliggende grond, over aan de stichting Geusselt (voorzitter W. Blind). Die stichting is bestuurlijk verbonden aan de KvK, maar in het bestuur hebben ook twee wethouders uit Maastricht zitting.

De stichting Geusselt nam vervolgens in 1997 en 1998 voor in totaal 6 miljoen gulden hypotheken bij de SNS Bank (Blind was tot 1999 lid van de raad van bestuur van SNS Reaal). De miljoenen werden doorgesluisd naar MVV, waarvan Blind bestuurder was en zijn SNS Bank hoofdsponsor. Tegelijk inde de stichting Geusselt, volgens een vertrouwelijke afspraak met MVV, 2,5 jaar lang geen huur bij de club. De huurschuld, inmiddels 1 miljoen gulden, werd kwijtgescholden. Een en ander blijkt uit een intern document van de stichting Geusselt.

De gemeente Maastricht trok ook de beurs. Medio vorig jaar schonk zij de voetbalclub 2 miljoen gulden. Eerder had de gemeenteraad, na verschillende miljoeneninjecties, uitgesproken nooit meer één cent in de door wanbeleid getroffen club te willen steken. ,,Politiek was het echter niet haalbaar om de club failliet te laten gaan'', zegt een woordvoerder van de KvK. Maar de gemeente deed meer. Zo ging de gemeenteraad vorig jaar op voorstel van het college van B en W akkoord met 2,5 miljoen gulden subsidie aan de nog op te richten commanditaire vennootschap (CV) Businesspark Geusselt. Die vennootschap neemt, in samenwerking met de stichting Geusselt, de commerciële ontwikkeling van het gebied De Geusselt ter hand.

Voorts spraken Kamer en gemeente af beide 10 miljoen gulden te storten als deelneming in de CV Businesspark Geusselt. Ook de SNS Bank en het Bedrijfspensioenfonds voor de Bouwnijverheid brengen ieder 10 miljoen gulden in. Daarvan wordt de renovatie van het stadion betaald en kunnen de kantoorcomplexen worden gebouwd.

Wat publiek, de gemeenteraad van Maastricht èn het ministerie van EZ niet wisten is dat in de totale kosten voor de ontwikkeling van het gebied onder het hoofdstukje `renovatie stadion' ook de miljoenenverliezen van MVV zijn verstopt. Het gaat om de 6 miljoen gulden die de stichting Geusselt aan MVV gaf en de 1 miljoen gulden kwijtgescholden huur. Een en ander blijkt uit een intern document van de stichting Geusselt.

Door het ingrijpen van Ybema – hij voorkwam de oprichting van de CV Businesspark Geusselt – zijn nu niet alleen de vastgoedactiviteiten van de KvK geblokkeerd, maar is ook voorkomen dat de Kamer van Koophandel en de gemeente (zonder medeweten van de raad) meebetalen aan de schuldsanering van de voetbalploeg.

De wethouders R. Leenders en Th. Bovens, tevens bestuurders van de stichting Geusselt, weigeren commentaar. De woordvoerder van de KvK is openhartiger: ,,Het gemeentebestuur kon zich politiek geen faillissement van MVV veroorloven. Dus is er een creatieve oplossing gezocht.''

    • Joep Dohmen