De veertjes van Pino

Pino's pak is een probleem. Elke keer als de manshoge vogel van Sesamstraat een opname maakt, verliest hij veertjes. Steeds moet de kleedster die weer vastnaaien. En eens in de zoveel tijd moet er uit Amerika, waar de rechten op de programmaformule nauwgezet worden bewaakt, een nieuw pak voor Pino komen. Af en toe blijkt hij daardoor ook een beetje te veranderen, zoals een oud pak op de tentoonstelling 25 jaar Sesamstraat laat zien: de lengte van de snavel, de veertjes op zijn kop en de kleur rondom zijn ogen variëren.

De kleine kinderen die dezer dagen opgetogen rondkijken in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn, zullen daar weinig van merken. Die zien gewoon de Pino zoals ze hem kennen van de dagelijkse televisie, net zoals ze Tommie en Koekiemonster, Bert en Ernie zien. Maar dat is nu juist het aardige van deze tentoonstelling: terwijl de kleintjes hun feest van herkenning beleven, is er voor hun ouders en grootouders meer dan genoeg op te steken over de logistiek, de geschiedenis, de ideeën en de wereldwijde handel achter het programma dat al sinds 4 januari 1976 alle reorganisaties in het Nederlandse omroepbestel overleeft.

Het door particulier initiatief gestichte museum, in twee prachtige pakhuizen uit 1903, heeft onder de hanenbalken een verrassend stelsel van gangetjes en nisjes gemaakt waarin Sesamstraat van alle kanten wordt bekeken. Soms staan de studiomaquettes en de poppetjes op peuterooghoogte, overal zijn stukken decor nagebouwd, hier en daar zijn fleurige zithoekjes gemaakt om naar de televisie te kijken, in een van de grote vitrines steekt telkens de boosaardige Oscar zijn hoofd op uit een vuilnisvat, elders rijdt een treintje vol poppetjes langs het oude Pino-pak en het paarsbruine kostuum van de chagrijnige Meneer Aart, dat – heel toepasselijk – op een vogelverschrikker is gedeponeerd. En tijdens de hele wandeling door dat vrolijkmakende doolhof klinken de muziekjes uit het programma.

Intussen hebben de inrichters een waar spoor van tekstbordjes aangebracht, die op een niet-saaie manier toelichten wat er allemaal te zien is. Wie daar geen zin in heeft, kan ze gemakkelijk overslaan, want veel spreekt vanzelf. Maar ze geven heel wat extra informatie. Bijvoorbeeld over de productie: gedurende zes weken per jaar hebben in de studio de opnamen plaats, waaruit vervolgens in drie weken 121 afleveringen worden samengesteld. Dat is genoeg voor een jaar, want elke aflevering wordt twee keer herhaald. Niet alleen om kosten te besparen, maar ook omdat de kleine kijker nu eenmaal verzot is op herhalingen.

Eén aspect blijft echter onvermeld. Toen de NOS besloot een Nederlandse versie van het Amerikaanse Sesame Street te maken, voelde men zich verplicht het programma te begeleiden zoals een tv-programma nog nooit was begeleid. Dit waren immers de gepolitiseerde jaren zeventig, toen Amerikaanse televisiemakers ervan werden verdacht de hele wereld bloot te stellen aan hun cultuur-imperialisme. Er kwam een adviesraad van pedagogen en psychologen, terwijl aan de universiteiten van Leiden, Leuven en Gent continu reactie-onderzoek werd verricht. ,,De gogen hadden het in die tijd voor het zeggen'', zei eindredacteur Aart Staartjes later – en in een pesterige bui verzon hij toen zelf de figuur van Meneer Aart als narrig tegenwicht tegen alles wat pedagogisch verantwoord was: ,,De slang in het paradijs, zeg ik altijd.''

Gaandeweg verdampte echter het gevoel dat de tere kinderziel in bescherming moest worden genomen door wetenschappelijke adviesraden, al wordt op een van de Hoornse tekstbordjes nog steeds gerept van enige onderzoeksbegeleiding. Sesamstraat blijft, ondanks de amusementswaarde, een educatief programma.

Ook voor wie het zelf allang is ontgroeid – en dat is inmiddels al minimaal één generatie – valt aan 25 jaar Sesamstraat heel wat af te zien. Al was het maar de vitrine vol langspeelplaten waarop Wim T. Schippers en Paul Haenen hun Bert & Ernie-scènetjes spelen. Langspeelplaten, ja, want Sesamstraat bestaat dus ook al lang genoeg om de overgang van het vinyl naar de cd te hebben meegemaakt.

25 jaar Sesamstraat: Museum van de Twintigste Eeuw, Bierkade 4, Hoorn. T/m 31 dec. Di t/m zo 10-17u. Volw ƒ6. Inl 0229-214001.

    • Henk van Gelder