`Bloedcontroles op Spelen zijn juridisch niet haalbaar'

Het Australian Sports Drug Agency kondigde gisteren aan dat er tijdens de Spelen bloedcontroles gehouden zullen worden. Het is volgens hoogleraar J. Marx echter de vraag of die spelregels internationaal wel rechtsgeldig zijn.

Het is juridisch niet haalbaar atleten tijdens de Olympische Spelen verplicht te onderwerpen aan bloedcontroles om mogelijk gebruik van EPO te traceren. Dat stelde dr. J. Marx, hoogleraar interne geneeskunde aan het Universitair Medisch Centrum in Utrecht, gisteren in een reactie op het voornemen van het Australische organisatiecomité (SOCOG) bij de dopingtesten in Sydney tevens bloedmonsters af te nemen. In bedekte termen riep Marx sportbonden op naar de rechter te stappen om bloedtesten tijdens de Spelen op hun juridische merites te toetsen. ,,Een internationale, gerechtelijke uitspraak is noodzakelijk'', vindt Marx.

In samenwerking met het Australische antidopingbureau (ASDA) meent SOCOG op basis van een onlangs door de nationale overheid geratificeerde wet dat elke deelnemer aan de Spelen verplicht aan een bloedtest kan worden onderworpen. ,,Maar het is de vraag of de nieuwe, Australische spelregels internationaal wel rechtsgeldig zijn'', zei Marx, die vorig jaar onderzoek deed naar de oorzaak van de hoge hematocrietwaarde bij de wielrenner Erik Dekker. ASDA-directeur John Mendoza vertelde gisteren tijdens een congres van het Nederlands Centrum voor Dopingvraagstukken (NeCeDO) dat Australische en Franse wetenschappers een test hebben ontwikkeld, waarbij het gebruik van EPO feilloos kan worden aangetoond.

De medische commissie van het Internationale Olympisch Comité (IOC) stelt als voorwaarde voor invoering van die test tijdens de Spelen dat de bevindingen van de wetenschappers eerst in een erkend medisch tijdschrift moeten worden gepubliceerd. Volgens Marx hadden de Australiërs zich die moeite kunnen besparen. Zes jaar geleden toonde hij in een onderzoek onder patiënten die een heupoperatie moesten ondergaan, al aan dat het injecteren van EPO kan worden aangetoond. ,,ASDA had zich al die miljoenen dollars voor haar onderzoek dus kunnen besparen door onze bevindingen te vertalen naar de sport'', constateerde Marx fijntjes.

De Utrechtse professor toonde zich wel een voorstander van het zogeheten bloedpaspoort, dat reeds door de internationale wielrenunie (UCI) is ingevoerd. ,,Maar je ziet hoeveel moeite het de UCI kost algemeen aanvaarde normen voor bijvoorbeeld de hematocrietwaarde bij de coureurs te ontwikkelen'', zei Marx. Hij pleitte voor tien bloedtesten per jaar, waarbij bloedmonsters van atleten tevens worden ingevroren. Door een latere test te vergelijken met dat `spijtserum' kunnen dopingzondaars alsnog tegen de lamp lopen. ,,Maar de meeste landen hebben op dat gebied een enorme achterstand'', zei Marx. ,,Daarom kan het nog wel tien jaar duren voor het bloedpaspoort internationaal is ingevoerd.''

Daar komt bij dat het onderscheid tussen het `humane' EPO en de kunstmatig toegediende erytropoëtine, zoals het in de nier aangemaakte hormoon officieel heet, moeilijk is vast te stellen. ,,Een hoogtestage of een verblijf in een lagedrukcabine heeft op een wielrenner namelijk hetzelfde effect als het toedienen van EPO'', legde Marx uit. Het vereist volgens hem gespecialiseerde kennis en dure testen om vast te stellen of een atleet met EPO is geïnjecteerd.

Hij raadde ASDA aan voor de bloedtesten andere parameters te hanteren dan tot dusver gebruikelijk is, zoals de bepaling van het aantal jonge, rode bloedcellen en het ijzergehalte in het bloed. En dan nog zal het een hels karwei worden tijdens de Spelen atleten te betrappen op het gebruik van EPO. ,,Technisch gezien kan het tijdens de Spelen worden aangetoond'', betoogde Marx. ,,Zij het tot 24 uur na de laatste injectie. Maar zowel ethisch als juridisch zitten er haken en ogen aan de bloedtest.''

En die zijn met de Australische wetgeving, die het verplicht stellen van bloedcontroles sanctioneert, niet opgelost, veronderstelt Marx. ,,Het prikken in een arm blijft toch een agressieve methode, die een sporter in zijn privacy aantast. Islamieten hebben op basis van hun geloof bijvoorbeeld grote bezwaren tegen het afstaan van bloed. En dan is er nog het gevaar op infecties. Zelfs in uitstekende, Nederlandse ziekenhuizen werden patiënten, bij wie bloed werd afgenomen, besmet met hepatitis. Ik ben benieuwd hoe de Australiërs dat probleem denken op te lossen.''

Marx heeft echter het idee dat ASDA en SOCOG de bloedcontroles als een stok achter de deur gebruiken om het ideaal van `schone' Spelen te realiseren. ,,En die dreiging is ook belangrijk'', stelde Marx. ,,Ik vind het goed dat de discussie over bloedtesten nu is aangezwengeld. De wereld kan er niet meer omheen. Eindelijk wordt het dopingvraagstuk serieus aangepakt. Maar ASDA en SOCOG hebben zich verkeken op de tijd die nodig is om algemeen aanvaarde testen te kunnen invoeren. De internationale sportbonden kampen daarentegen met het dilemma dat ze zich moeilijk aan de verplichte bloedcontroles kunnen onttrekken om zich niet verdacht te maken. Op die manier worden ze aan een oneigenlijke, morele dwang blootgesteld.''

    • Robèrt Misset