Poppenkunst van Wouter Van Riessen

Kunst maken over poppen – het licht niet erg voor de hand, maar wel als je Wouter van Riessen heet. Wie hem ziet begrijp ook meteen waarom. Op zijn tentoonstelling bij Galerie Rob Jurka in Amsterdam hangen twee fotografische Zelfportretten, waar je lang en verbaasd naar kunt kijken. Dat iemand zo op een pop kan lijken! Van Riessen doet een beetje denken aan Walt Disney's Pinocchio, maar dan met een normale neus. Hij is lang en tanig, met donker haar en grote starende ogen, die lijken gemaakt om door een striptekenaar te worden weergegeven als witte vlek met een zwarte punt erin. Van Riessen is zich vermoedelijk al vroeg van deze kwaliteit bewust geworden (visioenen van langdurige school-pesterijen doemen op) want al vanaf het begin van zijn carrière duiken er poppen in zijn werk op. Een van zijn bekendste, en beste, foto's is een Zelfportret waarop Kermit uit Sesamstraat op zijn schouder zit. En op de tentoonstelling bij Jurka toont hij een zelfportret waarop hij een klein poppenkopje naast zijn gezicht houdt, alsof het een dierbaar familielid is. Vooral het Kermit-portret laat goed zien waarom dat poppen-idee goed werkt. Door zichzelf als halve pop te presenteren en zich met poppen te omgeven maakt Van Riessen van zichzelf een overgangsfiguur tussen de wereld van alledag en de wereld van de verbeelding. Hij posteert zichzelf op de grens van kunst en werkelijkheid, hij is de gedeformeerde poppenspeler die niet alleen aan de touwtjes van zijn personages trekt, maar ook zichzelf en zijn eigen werk tot onderwerp neemt. Dat Van Riessen daar steeds beter in wordt blijkt uit zijn nieuwe reeks schilderijen, voornamelijk portretten. Op het eerste gezicht zijn deze doeken grafisch, bijna klinisch. De contouren van de figuren zijn afgebakend door brede zwarte lijnen, de vlakken daartussen egaal ingekleurd. Dat lijkt allemaal heel bedacht en on-emotioneel, maar juist doordat Van Riessen begint met het scheppen van afstand, komt iedere geste die daar van afwijkt extra hard aan. Blond meisje (1999/2000) bijvoorbeeld is vertederend, op het kleffe af, doordat Van Riessen de verf hier niet dekkend gebruikt, maar losser en transparanter, waardoor het doek meteen iets `zachts' krijgt. Nog vreemder zijn de doeken waarop we Van Riessen zelf zien (met stripogen) met twee poppen in zijn handen. Op het eerste gezicht is duidelijk wie Van Riessen is (de grote) en wie de poppen (de twee kleintjes), maar de verwarring slaat toe doordat een van de poppen zijn eigen bespeler aan de wenkbrauw trekt. Ook dit doek is weer geschilderd in klare lijn en met grote kleurvlakken, maar toch heeft het iets onmiskenbaar emotioneels – zie de poppenspeler, nota bene Van Riessen zelf, die het zelfgeschapen leven niet meer onder controle heeft. En daarin zit precies de kracht van dit werk: Van Riessen bouwt een wereld van stripfiguren, wetend dat die hem ieder moment kunnen ontglippen.

Tentoonstelling: Wouter van Riessen, Nieuw Werk. Galerie Rob Jurka, Singel 28, Amsterdam. Do t/m za 13-18u en op afspraak. Inf. (020) 627 6342.

    • Hans den Hartog Jager