Geen spijtbetuiging, wel pijn in het hart

De Japanse keizer heeft gisteren zijn verdriet uitgesproken over het leed van de oorlogsslachtoffers – maar dat was niet nieuw en ook geen officiële spijtbetuiging.

De uitspraak van de Japanse keizer Akihito gisteren over het leed van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog is geen spijtbetuiging, zoals in sommige reacties in Nederland doorklinkt. De keizer heeft wel zijn verdriet uitgesproken over het leed dat vele slachtoffers nog meedragen.

Een `excuus' over de oorlog wordt door de Japanse regering beschouwd als een politieke uitspraak ten aanzien van daden van eerdere Japanse regeringen. De politiek is een terrein waarop de keizer zich volgens de grondwet helemaal niet mag begeven. Vandaar dat toenmalig premier Keizo Obuchi in februari namens Japan excuses heeft uitgesproken ten overstaan van premier Kok. De keizer daarentegen beperkt zich tot het uitspreken van meeleven met de slachtoffers en noemt de oorlog als geheel een ,,zeer betreurenswaardige'' gebeurtenis.

De uitspraak van keizer Akihito gisteren is geen verassing en komt vrijwel geheel overeen met eerdere uitspraken ten overstaan van andere landen. Tegen de Nederlandse bevolking zei de keizer gisteren: ,,De oorlog heeft vele slachtoffers voortgebracht en mijn hart doet pijn als ik denk aan de mensen die juist nu nog pijn meedragen.'' Tijdens een bezoek aan Groot Brittannië twee jaar geleden zei Akihito in een tafelrede: ,,Als ik denk aan de wonden die mensen hebben opgelopen wegens de oorlog, voel ik diepe pijn in mijn hart. Dit gevoel draag ik elke dag van dit bezoek mee.'' Tijdens een bezoek aan Zuid-Korea in hetzelfde jaar zei hij dat ,,diep verdriet in mijn geheugen staat gegrift'' aangaande een periode ,,waarin ons land de bevolking van het Koreaanse schiereiland groot leed heeft toegebracht''.

Japanse kranten citeren vandaag de uitspraken van de keizer over de oorlog en zijn gevoelens tegenover de slachtoffers. Voorpaginanieuws was het echter niet, hetgeen verklaarbaar is gezien de overeenkomst met eerdere uitspraken ten overstaan van andere landen.

Keizer Akihito maakte nog een bijzondere verwijzing naar de kritische geluiden over Japan in Nederland. Nadat hij, en ook keizerin Michiko, uitgebreid hadden gesproken over de goede vriendschapsbanden met koningin Beatrix, zei Akihito: ,,Na haar inhuldiging was het, gezien haar positie als koningin en het bestaan van kritische gevoelens ten opzichte van Japan, niet makkelijk voor koningin Beatrix Japan te bezoeken. Pas in 1991 waren wij in staat haar als officiële gast te verwelkomen. Ik ben zeer blij en voel me gesterkt als ik zie hoe belangrijk het is voor de koningin, net als voor de keizerin en mijzelf, dat de vriendschappelijke relaties sterker worden. Ik verheug me erop Hare Majesteit weer te zien, nu het al zes jaar geleden is dat we haar in Madrid troffen tijdens een bezoek aan Spanje.''