Fricties

HET GEVREESDE H-WOORD is weer los: heenzending van gedetineerden. Het wegens capaciteitsgebrek vervroegd vrijlaten heeft een goed deel van de jaren tachtig en negentig het justitiële debat geteisterd. Door een enorm bouwprogramma – het aantal cellen onderging de afgelopen tien jaar meer dan een verdubbeling – zijn de achterstanden weggewerkt. Zozeer zelfs, dat minister Korthals (Justitie) in september ,,een aanzienlijk overschot'' van cellen kon aankondigen.

En nu blijkt dat Korthals toch weer gedetineerden vervroegd de poort uitstuurt, ,,heenzending aan de achterdeur''. Het gaat weliswaar slechts om een paar honderd mensen (op een jaarlijkse populatie van circa 40.000 gedetineerden) en gemiddeld slechts om vijf dagen korting, maar de Tweede Kamer tilt er niet licht aan. Direct na afloop van de parlementaire vakantie gaat de volksvertegenwoordiging er morgen tegenaan. Het zal de minister van Justitie bekend voorkomen. Zelf zat hij als Kamerlid zijn voorgangers Hirsch Ballin en Sorgdrager ongenadig op de huid als het ging om heenzending. ,,Een van de slechtste zaken voor een rechtstaat'', noemde Kamerlid Korthals dat.

DE SITUATIE van toen was echter een andere. Het aantal heenzendingen was in dat ene jaar met duizend gestegen tot boven de 4.000. Dat was ruim tien procent van de jaarlijkse gedetineerdenbevolking in die tijd. Heenzending was bezig structureel te worden. Nu gaat het om een frictieverschijnsel. Minister Korthals heeft een aantal overbodige cellen buiten bedrijf gesteld wegens de kosten. Het is te makkelijk te zeggen dat gedetineerden de laatste dagen van hun opsluiting daar maar in moeten worden ondergebracht. Niet iedere cel is gelijk aan de andere.

Het openhouden van een volledige voorziening voor de pieken kost ruim veertig miljoen gulden extra. Dat valt moeilijk te rijmen met de ,,substantiële ombuigingstaakstelling'' die het gevangeniswezen opgelegd heeft gekregen door het tweede paarse kabinet.

IS DE PARLEMENTAIRE commotie over het wegzenden een storm in een glas water, zoals Korthals aanvankelijk op de televisie liet weten? Op de merites beschouwd wel. Toch heeft de minister verklaard heenzending aan de achterdeur te betreuren. Het blijkt een initiatief te zijn geweest van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Deze staat als `agentschap' juist op afstand van het eigenlijke departement, maar moet dat kennelijk niet letterlijk opvatten. Zelfs een handjevol heenzendingen blijft een vreemde maatregel voor een bewindsman die onlangs nog bruusk liet weten een eind te willen maken aan het ingeburgerde recht op vervroegde invrijheidstelling van gedetineerden na tweederde van de straftijd.