Eetluisteren

Bij het ontbijt in een Fries hotel-restaurant klinkt op de achtergrond de opera Salomé. Net nadat ik het verse zachtgekookte ei met een ferme messlag van zijn kapje heb ontdaan, wordt in de opera het afgehakte hoofd van Johannes op een schaal binnengedragen. Zo'n eitje smaakt dan toch minder lekker.

Bij film en televisie ondersteunt muziek de handeling, zo zijn we het gewend. De muziek accentueert cruciale scènes, roept spanning op, suggereert romantiek of heeft op enigerlei andere wijze betekenis in relatie tot de gebeurtenissen op het scherm. Wie in een restaurant op zo'n manier waarneemt, doet bij het eetluisteren bijzondere ervaringen op.

De muziek kan een adequate toevoeging op de gebeurtenissen aan tafel zijn. Als de kok het menu komt toelichten en dat meldt hij `wat leuke, creatieve ideetjes heeft gerealiseerd op basis van klassieke receptuur', is er dan iets passender dan op de achtergrond `I did it my way' te horen?

Soms is de muziek onbedoeld onthullend. Het zal toch niet echt de bedoeling van de restaurateur zijn geweest om het op tafel zetten van niet al te vers brood te laten begeleiden door de klanken van Yesterday.

Een enkele maal is de achtergrondmuziek regelrecht ongepast. Zo is de Matthäus Passion zelfs in de paastijd geen goede keuze, ondervond ik een maand geleden in een Belgisch restaurant. De wijn moeten proeven, terwijl in het passieverhaal de spons met azijn wordt aangereikt, is niet anders dan als navrant aan te merken. Het bleek overigens een radio-uitzending te zijn, enige tijd later klonken de filemeldingen uit de luidsprekers. We moesten erg lang op het dessert wachten.

Er schijnt een comité te bestaan dat de ongewenste consumptie van de muziek in de openbare en semi-openbare ruimte bestrijdt. Het gaat niet om overlast in de categorie burenlawaai, maar om moedwillig ten gehore gebrachte muziek in winkels en restaurants teneinde de gezelligheid te bevorderen en de omzet te vergroten. Het lijkt me een nuttige verrijking van het actiegroepwezen.

Eigenlijk zijn er alleen maar klachten over muziek in restaurants te vernemen. De muziek staat te hard, getuigt van weinig smaak of dient slechts als muzikaal behang. Erg onpopulair is het doorlopende bandje. Nooit heb ik iemand een restaurant horen aanbevelen omdat de muziek er zo geweldig is. Alleen een levende pianist, daar praten nog wel eens mensen enthousiast over.

Het moet de relatieve onmacht zijn, die de gevoelens van ergernis oproept. Of de muziek je smaak is of niet je moet haar toch consumeren. Als er iets op de kaart staat wat je niet aanstaat, dan bestel je het gewoon niet. Maar de muziekkeuze daar heb je weinig over te zeggen.

De marketinggevoelige restaurateur praat niet meer over het verkopen van een maaltijd, maar van de totale eetervaring. De voor te schotelen gerechten, de bediening, de entourage en de muziek zijn onvervreemdbare onderdelen van een concept. De discodreunen in het modieuze restaurant moet een jong publiek aantrekken en de ongewenste oudere gourmands juist afschrikken, de Franse chansons ondersteunen het bistro-gedacht restaurant, vlammende Spaanse tonen begeleiden de hete tapas en klassieke muziek is de passende achtergrond voor een dineetje in het kasteelrestaurant.

Meestal klinkt er licht-klassiek uit de luidsprekers van het restaurant op niveau. Mozart is geliefd, maar iets van Bach kan ook. Eigentijdse serieuze muziek is uiteraard uit den boze en het negentiende eeuwse repertoire heeft teveel dynamische wisselingen om als muziek op de achtergrond te kunnen dienen.

Klassiek-licht is het andere favoriete restaurantrepertoire. Jazz van een paar decennia terug, hits van de Beatles – Yesterday – of Abba – Thank you for the music – bij voorkeur in een slome instrumentale versie.

Het gaat altijd om muziek die nauwelijks opvalt. Het is ook onmogelijk om van het eten te genieten, de conversatie te onderhouden en tegelijkertijd de muziek te beluisteren. Als restaurantmuziek pas goed is als je haar niet hoort, zou het een idee zijn om haar dan maar helemaal weg te laten? Ik heb liever vitaminen op het bord dan arbeidsvitaminen uit de luidsprekers.