Turks-Hollandse zigeunerswing

Een Turkse en een Nederlandse zigeunerband ontmoeten elkaar en wat spelen ze: de standard Autumn Leaves, nota bene met een latin beat. Het was het eerste gezamenlijke stuk en onmiddellijk werd duidelijk dat de Stichting Kulsan, de bedenkers van deze vrijage, de beide partners goed had ingeschat. Want naast een voorkeur voor rijke ornamentuur en halsbrekende tempi, hadden de familie Erköse uit Istanboel en de Rosenbergs uit het Brabantse Nuenen nog iets gemeen: de behoefte om intens te swingen. Met als meest opvallendste winst de jazzy solo's van Serdal Uçal op de kanun, een plankcither-variant die daarop absoluut niet gebouwd lijkt.

`It don't mean a Thing, if it ain't got that Swing' had het trio Rosenberg voor de pauze al laten weten, maar omdat het allemaal zo ongelooflijk gesmeerd liep, ook in de wals, de samba en de nieuwe flamenco, moest het tussenoordeel wel gematigd zijn: vreselijk goed maar nogal glad. De solo's van gitarist Stochelo waren te perfect, de begeleiding van Nous'che en Nonnie was te empathisch om het spannend te houden.

Het kwartet van klarinettist Barbaros Erköse klonk daarentegen juist wat te ruig. Cellist Tuncay Erköse speelde weifelend en onduidelijk wat voor de bespeler van de darbuka, een vaastrommel met een nogal doordringend geluid, reden was extra hevig uit te pakken. Het klink wel ritmisch, maar te geforceerd.

Pas bij de samenvoeging van de bands, de combinatie dus van glad + ruig, krijgt de luisteraar het gevoel in het ideale bed te zijn gestapt. Darbuka-speler Ali Görgülü hoeft niet zwaar meer te werken, Nous'che en Nonnie zorgen samen wel voor de vering. Waardoor iedereen vrijelijk zijn gang kan gaan, bijvoorbeeld in het in een ijltempo gespeelde Caravan een wereldcompositie van de nooit beroemd geworden trombonist Juan Tizol, decennnia lang steunpilaar van het orkest van Duke Ellington. Het loopt als een trein maar wat is er Turks aan?

De Turkse zangeres Sezen Aksu presenteerde zich dit seizoen met het Willem Breuker Kollektief, de saz-speler Arif Sag met de Spaanse gitarist Tomatito en nu legt het Erköse-kwartet het met succes aan met de Rosenbergs. Met zoveel Turkse musici die muzikaal vreemd gaan – er zijn ook Turkse jazz-zangeressen en speedmetal-gitaristen – is het maar goed dat het Rotterdams Conservatorium op 20 mei een studierichting Turkse muziek van start laat gaan. Al is dat etiket net zo vaag is als de omschrijvingen `joods' en `zigeuner'. Er klonk gisteren in RASA ook typisch `Turkse' muziek, maar er kwam desondanks geen saz aan te pas. Het zijn verwarrende tijden voor wie muziek ergens wil plaatsen. Wat is `swing' bijvoorbeeld in het Turks?

Concert: Erköse Ensemble & Rosenberg Trio. Gehoord: 7/5 RASA, Utrecht. Verder: 9/5 Leeuwenbrug Deventer; 10/5 schouwburg Tilburg; 11/5 MC Enschede; 12/5 Tropeninstituut Amsterdam; 13/5 Doelen Rotterdam, 14/5 Korzo Den Haag.

    • Frans van Leeuwen