Tijd om te snoeien

Stork en Internatio-Müller lijken meer dan gemiddeld op elkaar. Te veel activiteiten, tegenvallende rendementen en een lage beurskoers. Halve smart is gedeelde smart.

Stork en Internatio-Müller hebben zoveel met elkaar gemeen dat de fusieaankondiging van vanochtend nauwelijks opzien baart. Beide bedrijven kampen bijvoorbeeld met een langdurige glijvlucht van het aandeel. Beleggers in Internatio zagen hun investering in twee jaar met 40 procent afnemen, aandeelhouders van Stork hebben maar liefst tweederde (van de hoogste koers) moeten inleveren.

Oude economie is immers uit, zo weet iedereen op en rond het Damrak te vertellen. Zeker als het om conglomeraten gaat die met veel werkmaatschappijen in meerdere markten actief zijn. De lage koers en de tegenvallende rendementen van de laatste jaren waren voor beide bedrijvan dan ook aanleiding om de strategie tegen het licht te houden.

Maar daarvoor was eerst vers bloed nodig. Bijvoorbeeld in de persoon van Herman Scheffer, die pas sinds januari de hoogste positie bij Internatio-Müller bekleedt. Afkomstig van Gist-Brocades (en korte tijd DSM) liet hij al bij zijn eerste toelichting op de jaarcijfers weten geen dogma's te kennen. Zelfs een splitsing van het bedrijf - voor zijn voorganger Groenenboom altijd een taboe - was bespreekbaar. ,,Een duidelijke focus is de enige manier om wat te doen met deze onderneming'', verklaarde hij na nauwelijks drie maanden voorzitterschap.

Ook bij Stork waait een nieuwe wind. Aad Veenman bekleedt als opvolger van Jan Hovers weliswaar als sinds medio 1998 de hoogste positie bij het technologieconcern, maar aan de langere-termijnstrategie was hij nog nauwelijks toegekomen. Daarvoor waren de problemen bij de ingenieurstak - waarvoor hij direct verantwoordelijk was - te groot. Sinds de verkoop van die verliesgevende tak in februari is dat anders. ,,Nu heb ik eindelijk de tijd om te doen wat belangrijk is voor de onderneming van morgen. Een voorzitter hoort toch eerder bezig te zijn met morgen dan met vandaag. Met vandaag zijn al meer dan 20.000 mensen bezig'', verklaarde hij eerder dit jaar in deze krant.

De conclusies uit de zelfanalyse waren bij Stork en Internatio-Müller vermoedelijk dezelfde. Versnippering, gebrek aan synergie en een gebrek aan schaalgrootte houden het rendement van veel activiteiten laag. Wat voegt binnen Internatio-Müller een groothandel in medicijnen bijvoorbeeld toe aan de transportactiviteiten in de haven?

Beide fusiepartners beschikken over een breed arsenaal aan uiteenlopende activiteiten. Stork is in vier verschillende markten actief (machinebouw voor de voedings- en textielindustrie, luchtvaart en installatietechniek) en beschikt over zestig werkmaatschappijen. Veel? Tien jaar geleden zat Stork nog in twaalf markten.

De aangekondigde fusie is een mooie aanleiding om het mes nog verder in de activiteiten te zetten. Zo verkoopt Stork de machinebouw voor de voedingsindustrie - omzet 360 miljoen euro - in zijn geheel, terwijl de uitdunningsstrategie (bedrijven die geen toppositie innemen of te weinig groeien verkopen) van kracht blijft. Ter illustratie: Stork RVS, Bronswerk, Stork Canada, Kupron en Thermeq staan al enige tijd te koop. Bij Internatio gaat men nog drastischer te werk: het Rotterdamse bedrijf zet in het kader van de fusie de farmaceutische groothandel (Interpharm), de chemische distributie en de havenactiviteiten in de etalage.

Maar een fusie moet natuurlijk meer zijn dan een mooie gelegenheid om de activiteiten tegen het licht te houden. Met name in de installatietechniek (ontwerp, aanleg en onderhoud van technische systemen bij gebouwen en wegen) vullen de bedrijven elkaar aan. Na marktleider GTI (13 procent) heeft zowel Stork als Internatio 12 procent van de installatiemarkt in handen. Een dergelijke concentratie kan in de installatiemarkt extra voordelig uitpakken, omdat in deze activiteit zoveel verschillende specialismen (telecom, automatisering, elektrotechniek, werktuigbouw) in zich bergt. De bundeling levert naar verwachting in 2003 40 euro miljoen aan kostenvoordelen op, terwijl de uitverkoop van de bedrijfsonderdelen 1 miljard euro moet opleveren.

De topmannen Scheffer en Veenman waren het vanochtend hartgrondig eens over de logica van hun deal. De aandeelhouders waren minder zeker: de koers van Internatio daalde met maximaal 3 procent, terwijl Stork ruim 11 procent won. Maar die aandeelhouders hadden de laatste tijd ook het meest verloren.