Dood aan de voordeur

Ze schuwden het geweld niet, de leden van de Amsterdamse verzetsgroep CS-6. Begin februari 1943 vermoordden ze generaal Seyffardt, de oprichter van het vrijwilligerslegioen. Kort daarop volgde de aanslag op secretaris-generaal Reydon. De bezetter reageerde met razzia's onder studenten. CS-6 veranderde van tactiek: niet langer vormden hoogeplaatste Duitsers het doelwit maar NSB'ers die een bedreiging vormden voor het verzet. De schrijver/journalist Rob van Olm bereidt een publicatie voor over de verzetsgroep die in korte tijd 24 landverraders neerschoot.

Tijdens zijn onderzoek stuitte Van Olm op materiaal betreffende het Sonderkommando Feldmeijer, dat in het najaar van 1943 werd opgericht met als doel de moorden te wreken. De leden van het Sonderkommando werden gerecruteerd uit de groep teruggekeerde Nederlandse SS'ers die aan het Oostfront `Voor Führer, Volk en Vaderland' hadden gestreden. Onder de codenaam `zilverden' (Silbertan) voerden zij hun opdracht uit.

In de documentaire de Silbertanne-moorden, die de NPS vanavond uitzendt, komt een aantal nabestaanden aan het woord, alsmede Heinrich Boere. Hij was lid van het Sonderkommando, werd na de oorlog opgepakt, ontsnapte in 1947 uit de gevangenis, werd bij verstek ter dood werd veroordeeld en verdween, na een verblijf van zeven jaar in een kast in het huis van zijn moeder, naar Duitsland. Daar wist Van Olm hem op te sporen.

De nabestaanden vertellen, aan de hand van autenthieke beelden, hun herinneringen. Hoe ze voor de deur stonden, de leden van het Sonderkommando – in burger. Hoe twee burgemeesters in de auto werden meegenomen om onderweg te worden vermoord – één overleefde de aanslag. Hoe de schrijver A.M. de Jong in de deuropening werd doodgeschoten. Hoe Gudi de Jong de hele buurt bijelkaar schreeuwde. ,,Het heeft lang geduurd om over de schok heen te komen'', zegt ze.

Het Sonderkommando ging volgens een `eenvoudig' procédé te werk: aanbellen, vragen of vader thuis was, schieten, terug in de auto, voorbij. Zo vertelt Heinrich Boere het. Hij zou het liefst aan niets meer willen denken: ,,Het was niet goed'', zegt hij nu. ,,Maar in Rusland wordt men zo afgestompt.''

Van Olm heeft een ingehouden documentaire gemaakt, misschien wel iets te ingehouden. Want de kijker blijft wel met een paar vragen zitten. Bijvoorbeeld: hoe is binnen CS-6 op de represailles gereageerd, hebben de nabestaanden de aanslagen van het verzet niet vervloekt en hoe is de ontsnapping van Boere in zijn werk gegaan. Is hij geholpen? De documentaire zou aan kracht heben gewonnen wanneer duidelijker de afweging ter sprake was gekomen tussen het plegen van verzet en de prijs die daarvoor door totaal onschuldigen werd betaald.

De Silbertanne Moorden, Ned.3, 20.57-22.00u.

    • Anna Visser