Commotie om ETA-moord op Spaanse journalist

De Baskische afscheidingsbeweging heeft gisterochtend de Baskische journalist en linkse activist José Luis López de Lacalle vermoord. De Lacalle werd voor de deur van zijn huis in het Baskische plaatsje Andoain door een jonge man in zijn achterhoofd geschoten toen hij terugkwam van het inkopen van brood en kranten.

De moord, de vierde sinds ETA in november vorig jaar aankondigde zijn terreuraanslagen te hervatten, leidde in Spanje tot grote commotie en heeft de kritiek op de Baskische minderheidsregering onder leiding van de Baskisch-nationalistische partij PNV verder doen toenemen.

De Lacalle (62 jaar) was vaste columnist van het Spaanse dagblad El Mundo. Als lid van de communistische partij zat hij gedurende vijf jaar in de gevangenis onder het voormalige fascistische regiem van dictator Franco vanwege zijn inzet voor democratie in Spanje. Hij was eveneens mede-oprichter van het `Forum Ermua', het overleg van politici, schrijvers en artiesten dat werd ingesteld na de moord door de ETA op het conservatieve gemeenteraadslid Miguel Ángel Blanco in 1997. In zijn columns bestreed hij steevast de terreur van de ETA.

Het is de derde aanslag binnen enkele weken die door de ETA wordt gepleegd op een journalist. Twee bompakketten, aan het adres van de populaire radiojournalist Carlos Herrera en aan een journalist van het dagblad La Razón, werden bijtijds ontdekt en onschadelijk gemaakt. Het huis van De Lacalle was reeds in februari aangevallen met brandbommen door leden van de ETA-jeugdbeweging Jarrai. September vorig jaar verscheen in zijn dorp reeds graffiti op de muren waar hij werd bedreigd en uitgemaakt voor moordenaar.

De aanslag leidde tot felle kritieken aan het adres van de Baskische regiopresident Juan José Ibarretxe en diens in minderheid regerende Baskisch-nationalistische partij PNV. In zijn hoofdcommentaar hekelde El Mundo het feit dat zijn medewerker ondanks de aanhoudende bedreigingen geen enkele speciale bescherming genoot van de Ertzaintza, de Baskische regiopolitie die onder verantwoordelijkheid van de deelregering valt. Veel kritiek richtte zich eveneens tegen de leider van de PNV, Xavier Arzalluz, die de afgelopen weken in uiterst bedreigende termen heeft gereageerd op hem onwelvallige journalisten.

Vorige week maakte de ETA bekend dat zij een geheim akkoord met de PNV heeft dat er ondermeer op is gericht alle niet-nationalistische partijen uit de Baskische bestuursorganen te elimineren. De PNV, die het geheime pact ontkend, sloot in 1998 publiekelijk een overeenkomst met de politieke tak van de ETA voor de oprichting van een groot-Baskische natie, het zogenaamde Pact van Estella. Ondanks de hervatting van de moordaanslagen door de ETA en de aanhoudende aanvallen door jongeren met molotov-cocktails op niet-nationalisten, weigert de regerende PNV dit verdrag te ontbinden. Volgens de tegenstanders van de PNV is hiermee sprake van een democratisch verval in Baskenland waarin de meest fundamentele rechten niet langer zijn gewaarborgd. ,,De verantwoordelijke voor een moord, is hij die hem pleegt'', zo schreef López de Lacalle in een van zijn laatste columns. ,,Maar er is een partij politiek verantwoordelijk die zich heeft vergist: de PNV... Het is deze partij die de Ertzaintza heeft bevolen geen enkele actie te ondernemen die het Pact van Estella in gevaar kan brengen.'' In zijn laatste column, zes dagen geleden, bepleitte López de Lacalle de vervroeging van de verkiezingen in Baskenland en de vorming van een niet-nationalistische regioregering.