EIWIT GEVONDEN DAT BIJ MUIZEN DE PIJN VAN BOTKANKER VERLICHT

Onderzoekers van de University of Minnesota hebben een eiwit ontdekt dat muizen met botkanker verlost van de soms ondraaglijke pijn die botkanker met zich meebrengt. Tegelijkertijd remt het eiwit de slopende afbraak van het botweefsel. Het eiwit, osteoprotegerine (OPG), voorkomt de activering van de cellen (osteoblasten) die voor de afbraak van botweefsel zorgen.

Botkanker gaat gewoonlijk gepaard met aanhoudende pijn die ondraaglijk wordt als de patiënt het bot belast of beweegt. De `achtergrondpijn' is vrij goed te behandelen met opiaten, maar de `bewegingspijn' niet. Het onderzoek hiernaar werd tot voor een paar jaar belemmerd door het ontbreken van een geschikt diermodel. Toen dit er eenmaal was, werd snel duidelijk dat de pijn bij botkanker direct samenhangt met de afbraak van het botweefsel door osteoclasten. Deze cellen komen normaal voor in gezond bot, waar ze beschadigde botcellen opruimen. Botvormende osteoblasten zorgen dan steeds voor vervangende cellen zorgen. Bij botkanker verdwijnt het evenwicht van botopbouw en -afbraak. Dat komt door extra stimulatie van de osteoclasten door de stof osteoprotegerine ligand (OPGL). OPGL wordt uitgescheiden door andere osteoclasten én door geactiveerde T-cellen van het immuunsysteem die op de aanwezige kankercellen zijn afgekomen. Wanneer OPG wordt toegevoegd aan het aangedane weefsel, bindt dit OPGL en blijft verdere aantasting van het botweefsel uit. Na enige tijd zijn in de buurt van de tumor geen osteoclasten meer te vinden. De tumor zelf regeert niet op OPG (Nature Medicine, mei).

De stop van de botafbraak is niet het enige effect van OPG. Uit hun gedrag bleek dat de muizen aanzienlijk minder pijn hadden en vooral minder bewegingspijn. Het aanraken van een poot met botkanker riep nauwelijks nog de heftige reacties op die de controledieren zonder OPG vertoonden. Ook de concentraties van een aantal stoffen die betrokken zijn bij het doorgeven van pijnprikkels - en die bij botkanker sterk verhoogd zijn - namen duidelijk af.

Deze resultaten zijn vooral van belang vanwege het effect van OPG op de heftige bewegingspijn, terwijl de structuur van het bot gespaard blijft doordat de botafbrekende osteoclasten verdwijnen. Een intacte botstructuur is namelijk essentieel voor de behandeling van andere door de tumor opgeroepen verschijnselen, zoals een overmaat calcium in het bloed. De vraag is nu of OPG bij mensen ook zo werkt.

    • Huup Dassen