De leeuw van Toscane

Gisteren overleed in Ponte a Ema Gino, nabij Florence, Gino Bartali aan een herseninfarct. Hij was 85 jaar en gold als een van de beste wielrenners aller tijden. Hij stond bekend als `de fietsende monnik'. Zo'n overtuigd katholiek als hij is geen wielrenner geweest. Hij droeg de leer van Rome uit vanaf het zadel. In tegenstelling tot zijn grote rivaal in de jaren veertig en vijftig Fausto Coppi, die op de communisten stemde en er vandoorging met de vrouw van de dokter.

Il Vecchio, de oude, werd Bartali ook wel genoemd. Hij was niet zo'n groot renner als Coppi, maar zijn erelijst is ook van zeldzame omvang. Viermaal was hij Italiaans kampioen, driemaal won hij de Giro d'Italia (1936, '37 en '46) – 17 etappe-overwinningen en zeven keer het bergklassement; tweemaal won hij de Tour de France (1938 en '48), viermaal Milaan-Sanremo en driemaal de Ronde van Lombardije en nog meer.

Bartali was een levensgenieter. De Toscaan was niet in zichzelf gekeerd zoals de man met wie hij in de Dolomieten altijd de grote gevechten leverde. Tot op hoge leeftijd liet hij zich fêteren in de Giro d'Italia. Wanneer hij zijn zoveelste sigaret opstak en zijn hese, wat chagrijnige stem ging verheffen, kwam steevast weer zo'n anekdote over zijn lippen. Naast mij gezeten in het Palazzo Comunale in Siena, waar de Giro-directie een perszaal had ingericht, las hij mij voor wat hij de volgende dag in zijn column in de Gazzetta dello Sport zou melden. Met hanenpoten had hij geschreven dat Francesco Moser, de campionissimo van de jaren zeventig en tachtig, nog veel moest leren. ,,Senti'' (luister), zei hij tegen mij: ,,Hij kan lang niet zo goed klimmen als ik vroeger.''

Alsof ik niet wist wie hij was, wees de toen ruim 70-jarige Bartali op het rennerspetje dat hij altijd droeg. Gino Bartali stond op de klep afgedrukt. Een aardige, hartelijke man die verschrikkelijk chagrijnig kon zijn. Bartali genoot van de aandacht die hij nog jaren na beëindiging van zijn loopbaan kreeg. Gino, Gino, riepen de Italianen wanneer Bartali zich op straat vertoonde. Dan deelde hij handtekeningen uit en vertelde hij weer even hoe goed hij was geweest als wielrenner, en over de Passo Pordoi en de Passo di Rolle.

Toen hij veertig jaar was, moest Bartali stoppen met wielrennen als gevolg van een ernstig verkeersongeval. Hij verspeelde vervolgens zijn kapitaal door verkeerde investeringen en kon door overmatig roken amper meer praten. Maar toen hij tachtig was geworden, riep hij al zijn vrienden bijeen om drie dagen lang in Ponte a Ema feest te vieren. Zevenduizend mensen had hij uitgenodigd. En ze kwamen allemaal om zijn hand te schudden, hem te omhelzen en te zoenen. Er werd een spetterend vuurwerk afgestoken, een grandioos buffet aangericht en een mis opgedragen. Want Bartali hield van aandacht. Vorig jaar kreeg hij een hartaanval. Sindsdien had Gino Bartali moeite met het leven.

    • Guus van Holland