Afscheid

Op 4 januari 1960 stond Gino Bartali bij het graf van Fausto Coppi. De leeuw van Toscane sprak grote woorden: ,,Fausto! Een menigte verslagen vrienden is je gevolgd naar je laatste rustplaats. Zij brengen een eresaluut. Nooit was mijn hart zwaarder van droefheid. Fausto! Hoor hoe het onweert terwijl jouw kist genadeloos in de aarde verzinkt. Het is het smartelijke teken dat alles, alles nu voorgoed voorbij is.''

De lyricus voor een dag is dood. Wie zal morgen het woord voeren aan zijn graf? Felice Gimondi? Francesco Moser? Gastone Nencini? Wordt het een staatsbegrafenis met de nationale hymne en sourdine? Zal de paus aanwezig zijn? Bartali werd tijdens zijn carrière persoonlijk in zijn gebeden bedacht door paus Pius de Twaalfde. De renner werd niet voor niets de monnik genoemd. Volgens de roomse geschiedschrijver Martin Ros heeft de stem van Bartali de doorslag gegeven in de heiligverklaring van het terwille van haar kuisheid gestorven twaalfjarige Italiaanse meisje Maria Goretti.

Heiligverklaring, het is zo des wielrennen. Laatst maakte Eddy Merckx, op audiëntie in het Vatikaan, ook een knieval voor de paus. Een knielende kannibaal voor een oude, bijna seniele kerkvader, het beeld was haast onverdraaglijk. Het was ook bespottelijk: twee figuranten gegrepen door het fascinosum van een hiernamaals dat niet bestaat. Niet voetballers, wielrenners zijn godenzonen volgens de oude kerktraditie. Ik herinner mij nog de treurige stoet van Vlaamse coureurs naar het bedevaartsoord Scherpenheuvel, bij de aanvang van het nieuwe seizoen. Onder hen grote namen als Rik van Steenbergen, Rik van Looy, Ward Sels en Herman van Springel. In de winter vloekten en tierden ze als heidenen, maar als de Omloop Het Volk wenkte, lieten ze zich ijlings kerstenen door de deken van Scherpenheuvel. Elk jaar weer. Het was de tijd dat wijwater en amfetamines elkaars communicerende vaten waren.

Ongetwijfeld is Marco Pantani diep religieus, katholiek zelfs. Allicht hebben de voorbije jaren een paar kardinalen hem persoonlijk bedacht in hun gebeden. In Italië zijn kaarsen gebrand en is geofferd voor Elefantino. Er is zeker een meisje te vinden dat haar kuisheid sinds jaar en dag opdraagt aan de magistrale renner.

Het heeft niet geholpen.

Pantani is zo goed als renner af. Op vrijdag 4 juni 1999, na de bergrit naar Oropa die hij als rozetruidrager glansrijk won, is een einde gekomen aan het leven van een wielerheld. De volgende ochtend werd Il Pirato uit de Giro gezet met een te hoge hematocrietwaarde. Sinds die dag heeft Pantani nog twee etappes gereden, in de Ronde van Valencia. Basta. Het hoofd wil niet meer. Deze week raakte bekend dat de gewezen Giro- en Tourwinnaar niet start in de Ronde van Italië.

De afbladdering van de legende uit Cesenatico is bijna even furieus verlopen als zijn demarrages op de flanken van de ruigste bergen. De renner die met een hematocrietwaarde van 52 uit de Giro werd gezet, bleek eerder al te hebben rondgereden met een bloeddikte van 60,1. Een half dozijn Italiaanse procureurs komt om de maand met nieuwe aanklachten. Het weerwoord van Pantani is totale ontreddering. De geduchte klimmer spreekt niet meer met de ploegleiding, ontvlucht journalisten en het eigen supportershuis, komt niet eens meer een pizzabroodje eten in de piadina van zijn vader. Marco Pantani heeft zich helemaal losgehaakt uit het rumoer van de dag: pleinvrees.

Het is een treurig einde voor renner die in charisma kon wedijveren met kampioenen als Coppi, Bartali en Gimondi. Want het lijkt nu wel onomstootbaar vast te staan dat deze Tourwinnaar niet meer zal koersen. Dik bloed kan verdund worden, zere benen kunnen verholpen worden, maar met een ijlend hoofd op de fiets, dat kan niet.

Het lot is onrechtvaardig voor Pantani. Hij is lang niet de enige dopingzondaar. De allergrootste kampioenen zijn hem voorgegaan in frivole danspasjes naar het chemische labyrint dat vandaag wielrennen heet. Of ze zitten nog op de fiets en rijden straks Giro en Tour met de vermoorde onschuld vann een kind. Pantani's ontmaskering weegt kennelijk te zwaar in zijn verlangen naar heiligverklaring.

Een chroniqueur van de Gazzetta dello Sport schreef ooit: ,Ik heb met eigen ogen gezien dat vele eerbare Italiaanse vrouwen het asfalt kusten waarop Bartali en Coppi voor een ontredderd peloton naar de top snelden.'' Dat is precies wat Marco Pantani ook wou. Daarom moest het bloed dikker dan het was.

    • Hugo Camps