Love Bug

,,DE KWETSBAARHEID van de gecomputeriseerde samenleving is onaanvaardbaar hoog.'' Deze waarschuwing zond een Zweedse staatscommissie 21 jaar geleden de wereld in. Dat kwam het gezelschap te staan op een gepeperde reactie van de Amerikaanse automatiseringswereld, die ook toen al toonaangevend was. De risico's werden op zichzelf wel erkend, maar de Amerikanen meenden dat de informatiemaatschappij juist ,,veerkracht'' heeft.

En nu zijn Zweden en de VS samen bijna lamgelegd door een simpel computervirus, de Love Bug. Het profiel van de maker is, net als in het geval van de aanval op grote internetbedrijven in februari, waarschijnlijk een halfopgeschoten slungel met een computerknobbel. Kwetsbaarheid is wel het woord. Is er dan niets met de Zweedse waarschuwing uit 1979 gedaan? Nederland heeft het in omloop brengen van een computervirus in 1993 strafbaar gesteld.

Nu de daders nog, zoals het onlangs ironisch werd uitgedrukt in het Juristenblad. De vraag is wat een overheid kan doen en vooral wat zij mag doen. De weerstanden tegen de Zweedse waarschuwing moeten voor een belangrijk deel worden gezocht in weerstand tegen staatsbemoeienis. Dit land heeft een instantie voor kwetsbaarheid opgericht. Veel heeft het niet uitgemaakt.

DAT DE OPLOSSING voor kwetsbaarheidproblemen niet van de overheid alleen mag worden verwacht, is nog eens gebleken bij het millenniumprobleem. Toen werd er uit de particuliere sector bijna gesmeekt om overheidsbemoeienis. Het Nederlandse kabinet heeft van meet af aan gehamerd op de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven en instellingen om hun systemen gereed te maken voor de millenniumwisseling. Deze is na alle voorafgaande spanning uitgepakt als een anticlimax. Sommigen spreken van een hype.

Toch heeft de exercitie nuttige bijwerkingen gehad, zoals beter inzicht in zoals dat heet de ketenafhankelijkheden, waarvan de Love Bug het nu ook weer zo sterk moet hebben. De Zweden signaleerden in 1979 overigens al het risico van een ,,cascade-effect''. Het belangrijkste bijproduct van het millenniumprobleem is het besef hoe afhankelijk de samenleving in al haar geledingen is geworden van informatie- en communicatietechnologie.

ICT VALT NIET LANGER uit te besteden aan de automatiseringsafdeling, maar vergt integrale aandacht van het management, was ook de boodschap van minister Van Boxtel (overheidsinformatiebeleid). Als dit leidt tot meer besef van de kritische automatiseringsvragen mag het millenniumprobleem best een hype zijn geweest. Vanzelfsprekend is groeiend inzicht niet, want het millenniumprobleem heeft ook laten zien dat er grote afkeer bestaat om de schaduwzijden van de informatisering onder ogen te zien. Informatici en management doen liever leuke nieuwe dingen. Toch heeft zelfs in het vitale en optimistische Amerika president Clinton een staatscommissie ingesteld voor ,,bescherming van de kritieke infrastructuur''.