Kierkegaard

Arnold Heumakers dicht Kierkegaard een calvinistische vader toe, (Boeken 21.4.00). Nu is dat wat moeilijk: hij was, net als bijna alle Denen toen, luthers. Eén van zijn zoons is luthers bisschop geworden. Er waren, en zijn, ook tobberige lutheranen, en roomsen.

Heumakers bezondigt zich aan het alom verbreide, onjuiste, gebruik van het woord calvinistisch. Calvijn was misschien niet in alle opzichten het zonnetje in huis, maar zijn versie van het christendom is niet somber. Hij beschouwde bijvoorbeeld het onvermogen of de onwil om te genieten, als een theologische ketterij. Dat staat te lezen in zijn hoofdwerk, de Institutie III-10-2v. En van de benauwde zondagsheiliging moest hij ook niets hebben. Niet van al Calvijns leerstukken word je vrolijk, maar dat geldt ook voor de traditionele rooms-katholieke doctrine.

En zijn volgelingen dan, de calvinisten? Het hangt er maar vanaf waar je bent. Rondom Maassluis zijn ze anders dan in het land van mijn jeugd, de Gelderse Achterhoek. Van zwaartillendheid, Prinzipenreiterei en het vingertje heb ik daar nooit iets gemerkt. Niet het calvinisme heeft de Hollanders calvinistisch gemaakt, maar de Hollanders hebben het calvinisme Hollands gemaakt, en daar is het niet van opgeknapt.

De Nederlandse prijzen van buitenlandse boeken zijn benaderingen aan de hand van de omrekentabel van de Koninklijke Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels. Ze kunnen onderhevig zijn aan koersfluctuaties.

    • H.R. Blankesteijn