College keurt beleid Cohen af voor Afghanen

Asielzoekers uit Afghanistan die via Pakistan naar Nederland zijn gereisd, moeten een voorwaardelijke verblijfsvergunning krijgen. Dat heeft de rechtseenheidskamer bij de Haagse rechtbank, het hoogste orgaan voor vreemdelingenzaken, gisteren bepaald.

De rechtseenheidskamer haalt met deze uitspraak een streep door het beleid van staatssecretaris Cohen (Justitie). Tot nog toe werden asielzoekers uit Afghanistan die via Pakistan hadden gereisd en daar langer dan twee weken hadden verbleven, teruggestuurd, omdat zij in Pakistan een ,,verblijfsalternatief'' zouden hebben. De rechtseenheidskamer vindt dit niet terecht en meent dat Cohen ,,onvoldoende blijk heeft gegeven van een zorgvuldige belangenafweging''. Afghanen vormen de grootste groep asielzoekers. In 1998 en 1999 kwamen in totaal 11.400 Afghanen naar Nederland.

Een doorreisland (zoals Pakistan) is niet verplicht om asielzoekers terug te nemen, maar volgens Cohen is dat ,,voor eigen rekening en risico van de asielzoeker''. De rechtseenheidskamer vindt echter dat de staatssecretaris ,,de vraag of de asielzoeker weer tot het andere land wordt toegelaten niet buiten beschouwing kan laten [...] en de gevolgen daarvan ook niet zonder voorbehoud voor rekening van de asielzoeker kan laten komen''.

De uitspraak is ver strekkend, aangezien de rechtseenheidskamer zich niet beperkt tot Afghanen of Pakistan. Het beleid deugt niet, oordeelt de rechtseenheidskamer: ,,De staatssecretaris heeft onvoldoende betekenis toegekend aan de parlementaire geschiedenis van de Vreemdelingenwet''. Op zichzelf kan een asielzoeker worden teruggestuurd als hij of zij langer dan twee weken in een doorreisland is geweest, erkent de rechteenheidskamer. Maar dan moet wel worden nagegaan of een verblijfsalternatief ,,daadwerkelijk voorhanden is''. Ook de duur van twee weken is niet doorslaggevend, volgens de rechtseenheidskamer. Er dient telkens een belangenafweging te worden gemaakt.

De uitspraak van de rechtseenheidskamer heeft niet alleen gevolgen voor in Nederland verblijvende Afghanen die te horen hebben gekregen dat zij terug moeten naar Pakistan. Afghanen die inmiddels het land zijn uitgezet kunnen op basis van de uitspraak naar Nederland terugkeren en een nieuwe aanvraag indienen.

Als zij niet via Pakistan zijn gereisd, krijgen asielzoekers uit Afghanistan in principe een voorwaardelijke verblijfsvergunning. Cohen besloot in januari dit beleid te voort te zetten. In februari stelden Tweede-Kamerleden Wijn (CDA) en Kamp (VVD) voor Afghanen geen voorwaardelijke verblijfsvergunning meer te geven.