Trichet

IN FRANKRIJK SPEELT zich een klein persoonlijk drama af dat verregaande gevolgen kan hebben voor de Europese Unie. Jean Claude Trichet, de gerespecteerde president van de Banque de France, maakte vorige week bekend dat de Franse justitie een onderzoek tegen hem instelt wegens zijn rol in de affaire-Crédit Lyonnais. Met zo'n gerechtelijk onderzoek in Frankrijk valt niet te spotten. Temeer niet nu de Franse justitie bezig is te emanciperen en grotere afstand tot de politiek te scheppen. De uitkomst van het onderzoek, dat geruime tijd kan duren, kan de verwachting dat Trichet te zijner tijd Wim Duisenberg zal opvolgen als president van de Europese Centrale Bank, doorkruisen.

Trichet heeft een uitstekende reputatie als centraal bankier. In de jaren negentig hield hij, tegen de zin van menig linkse èn rechtse politicus in Frankrijk, vast aan zijn beleid van de franc fort. Hiermee voorkwam hij dat de franc na de valutacrises van 1992-93 wegzakte ten opzichte van de D-mark en aldus effende hij de weg naar de Franse deelname aan de Economische en Monetaire Unie. Tegelijkertijd hamerde hij op de noodzaak van structurele hervormingen in Frankrijk en wees daarbij geregeld op het succes van het Nederlandse `model' bij de werkgelegenheidsgroei.

VOORDAT TRICHET president van de centrale bank werd, was hij directeur du trésor – thesaurier-generaal – van het ministerie van Financiën. In die hoedanigheid had hij te maken met Crédit Lyonnais, de staatsbank, die In de jaren tachtig een agressieve expansie nastreefde, onder meer door leningen, via haar Nederlandse vestiging, aan twee Italiaanse oplichters, die de bank een gouden toekomst als financier van de filmindustrie hadden toegedacht. Bovendien was Crédit Lyonnais nauw betrokken bij de financiering van de Franse industriepolitiek. Hoe dan ook, de bank dreigde onder haar niet-invorderbare leningen te bezwijken en uiteindelijk was een reddingsoperatie door de staat onafwendbaar. De schatkist droeg een slordige honderd miljard franc bij aan een van de grote financiële schandalen in Frankrijk van de twintigste eeuw. Pas nadat Crédit Lyonnais een deel van zijnbanken had afgestoten en nadat de bank was geprivatiseerd, ging de Europese Commissie met de reddingsoperatie akkoord.

De rol van Trichet in deze affaire is altijd onduidelijk gebleven. Had hij tijdig gewaarschuwd, had hij moeten ingrijpen of was hij de willige dienaar geweest van het staatsbelang? De Franse onderzoeksrechter wil uitzoeken of hij als hoogste ambtenaar van het ministerie van Financiën akkoord is gegaan met de publicatie van onjuiste jaarrekeningen van Crédit Lyonnais, valse informatie heeft verspreid en de financiële markten heeft misleid. Ook al gaat het om een vooronderzoek – hetgeen iets anders is dan een formele aanklacht – het is onvermijdelijk dat dit een schaduw werpt op de persoon van Trichet.

WAARMEE DE kwestie-ECB in beeld komt. Twee jaar geleden besloten de Europese regeringsleiders na een byzantijnse vergadering dat Wim Duisenberg de eerste president van de Europese Centrale Bank zou worden. Duisenberg gaf bij die gelegenheid een verklaring uit dat hij niet zijn volledige termijn van acht jaar wenste uit te dienen – zonder overigens een duidelijke afspraak over zijn vertrek te maken. Er wordt van uitgegaan dat Duisenberg ergens in de tweede helft van 2002 plaats zal maken voor Trichet. Als Trichet op dat moment nog onderwerp van justitieel onderzoek is, of als zijn reputatie in de loop van het onderzoek ernstig beschadigd is, is zijn overstap naar Frankfurt uitgesloten. Daarmee ligt het politieke akkoord over de opvolging van Duisenberg in duigen en heeft de ECB er een nieuw probleem bij.