Noorse ondernemers bederven de sfeer

Noorwegen is in de greep van de grootste staking sinds de jaren tachtig. Het conflict draait om loon en vakantie. Op de achtergrond speelt ook groeiende maatschappelijke weerzin tegen de inhaligheid van ondernemers een rol.

Acht hotels zijn dicht, nee 31, wel nee 86. De meningen voor het Grand Hotel zijn vanmorgen verdeeld. Zeker is dat het Grand Hotel in hartje Oslo tot de slachtoffers behoort. Het rijke, statige hotel heeft zijn gasten gevraagd vandaag uit te checken. Er zijn te veel personeelsleden die aan de staking meedoen. Het hotel kan niet langer instaan voor een goede dienstverlening.

Noorwegen wordt door de grootste staking getroffen sinds de jaren tachtig. Gisteren hebben ruim 80.000 werknemers het werk neergelegd en een uitbreiding van de staking naar andere sectoren dreigt. Hotels, bouwplaatsen, het transport over de weg, kranten, zelfs de olie-industrie (Noorwegen is na Saoedi-Arabië de grootste olie-exporteur ter wereld) worden door de staking getroffen – waarmee de vakbonden de Noorse economie in het hart hebben getroffen.

Het sociale conflict gaat om loon en vakantie, maar in wezen is het de inhaligheid van sommige ondernemers, die onder de werknemers kwaad bloed heeft gezet en de bereidheid tot staken groot heeft gemaakt.

Gisteren nog kwam de zakenkrant Dagens Naeringsliv met het bericht dat de topman van het Brits/Noorse bedrijf Kvaenar een gouden handdruk van 169 miljoen kronen (40 miljoen gulden) zal krijgen wanneer hij opstapt.

De Noorse premier, Jens Stoltenberg, riep opnieuw op tot bescheidenheid en kritiseerde de ondernemers die zichzelf ruim belonen (met gouden handdrukken, lucratieve optieregelingen en forse salarisverhogingen), terwijl ze soberheid voor de werknemer preken.

Forenzen die nog wel werken moeten urenlang omrijden omdat de ferries in de fjorden niet meer varen. Vandaag overleggen de vakbonden over een uitbreiding van de staking tot meer sectoren. Daarbij zou het gaan om de houtindustrie, de luchtvaart, de vleesverwerking, de farmaceutische industrie en de benzinestations.

Op een persconferentie gisteren verklaarde de leider van de vakcentrale, Yngve Haagensen, dat hij niet bereid is weer naar de onderhandelingstafel te gaan. De werkgevers hebben op hun beurt gezegd dat de loonsverhoging van 3,5 à 4 procent voor hen het maximum is. Ze wijzen op het inflatiegevaar, de hoge rente (5,75 procent) en het feit dat de Noorse kroon inmiddels het laagste niveau in vijftien jaar heeft bereikt tegenover de dollar (tegenover de euro is de kroon juist gestegen).

Noorwegen behoort tot de rijkste economieën ter wereld. Op de Stortingsgate in het centrum van Oslo was het gisteravond niet minder druk dan gewoonlijk. De cafés, de bars, de disco's zaten vol en uit niets bleek dat in het land een ernstig sociaal conflict is uitgebroken. Lachende, vrolijke gezichten. Vanmorgen verschenen niet alle kranten. De drukkers zijn ook in staking .

De Noorse bevolking reageert tot nu toe gelaten op de staking. Trams en bussen rijden nog. Er is gehamsterd, in sommige supermarkten zelfs veel, alsof er een oorlog op het punt stond uit te breken, zei een grootgrutter, maar vanmorgen waren de meeste schappen in de supermarkten in Oslo weer goed gevuld. Sommige hotels draaien op halve kracht, omdat een deel van het personeel in staking is en de rest, die geen lid van een vakbond is, niet met de staking meedoet en gewoon doorwerkt. Wie nog een hotel in Oslo wil boeken, hoeft dat echt niet meer te proberen, zegt een receptioniste.

Echt ernstig voor de Noorse economie is de getroffen olie-industrie. De olievelden voor de kust produceren nog steeds, maar de verlading naar de tankers wordt door de staking geteisterd. De vakbonden hebben eigenlijk maar een klein schakeltje in de olie-industrie lamgelegd, maar daarmee in feite de hele olie-export ontregeld.

Noorwegen produceert dagelijks 3,2 miljoen vaten olie en gewoonlijk worden zo'n 1 miljoen vaten per dag in tankers geladen. Nu dat voor een deel niet meer kan slaat men de olie aan land op, zij het dat vanmorgen niet duidelijk was hoe groot de economische schade precies is. Als de staking zich daadwerkelijk uitbreidt tot de olieproductie, dan zullen wereldwijd niet alleen de olieprijzen omhoog gaan, de Noren zelf zullen de gemiste inkomsten direct voelen.

Hoewel de vakbondsonderhandelaars een sociaal akkoord met de werkgevers haden gesloten, is het akkoord vorige week vrijdag door hun leden afgewezen. Die eisen méér loon en bovendien willen ze dat de bedongen vijfde vakantieweek niet pas in 2002 ingaat, maar eerder. De stemming onder de werknemers is grimmig, zegt een waarnemer, de ondernemers hebben door de inhaligheid van sommigen de sfeer bedorven in dit land van gelijkheid. Een inhaligheid die de afgelopen tijd door de sensatiepers tot grote proporties is opgeblazen en gisteren door een serieuze krant nog eens werd onderstreept.